zaterdag 1 juli 2006
Ik herinnerde me niet dit boekje eerder gelezen te hebben, maar dat was wel degelijk het geval. Het heeft er indertijd zelfs voor gezorgd dat ik Kousbroek als autoriteit ben gaan wantrouwen.
In het eerste hoofdstuk klaagt hij namelijk dat wij zo’n rare afkeer van zuiver geometrische vormen hebben. Waarom moeten al onze gebruiksartikelen toch vage ronde stroomlijn bezitten? Dit gaat in een adem met zijn beklag dat niemand verstand van technologie heeft, en dat stoorde mij toen.
Iedereen die weleens heeft nagedacht over hoe staal verwerkt moet worden, weet namelijk dat zo’n vage ronde stroomlijnvorm boven alles al bij een dunne plaat erg stevig is. Weinig materiaal gebruiken is goedkoop, en levert lichte producten op.
Enfin.
Had hij die basiskennis over staal wel gehad dan had Kousbroek ook wat leuker kunnen vertellen over waarom zijn Citroën HY van golfplaat was gemaakt. Bijvoorbeeld.
Dit is overigens geen onaardig boekje. Kousbroek mijmert wat over de relatie tussen vorm en functie. Klaagt zoals gewoonlijk dat auto’s vroeger meer karakter hadden. En verhaalt over een gouden tijdperkje even na de oorlog toen auto’s voor bijna niets werden weggegeven die tegenwoordig onbetaalbare klassiekers zijn geworden.
Wel is het wat dun.
Rudy Kousbroek, De archeologie van de auto
88 pagina’s
Uitgeverij Meulenhoff © 1989
in: a-z, [web] technologie, essays, [auto]biografisch, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Rudy Kousbroek-pagina
zondag 2 juli 2006
Ik herinner me aan de Sjöwall & Wahlöö-boeken te zijn begonnen op een vakantie ooit, toen ik dertien of veertien was. Sindsdien heb ik de delen van de reeks een paar keer herlezen. Maar iedere keer levert dat een andere ervaring op.
Vijfentwintig jaar geleden zal ik blind zijn geweest voor de maatschappijkritiek in deze boeken. Wel is me van toen bijgebleven dat ze me ‘echt’ leken. Volwassen. Daarom is niet uit te sluiten dat iets van het permanente commentaar op het functioneren van de politie in deze reeks mijn oordeel over deze dienst heeft helpen kleuren.
Het openlijk linkse gedachtengoed van de schrijvers stoorde me ditmaal bij het lezen niet zo erg. Immers, de ingebakken domheid van bureaucratieën is van alle tijden en niet specifiek Zweeds. En ook zijn er opvallende parallellen te trekken met de demonstraties tegen de VS toen, tijdens de Vietnamoorlog, en de kritiek op het functioneren van dat land nu.
Prettig is ook dat de misdaad in deze boeken weleens bijzaak lijkt. Het gaat vooral om de interactie tussen de politiemensen van de rijksmoordbrigade. Tenminste, zo lees ik deze boeken nu.
In dit deel heeft iemand een bus vol mensen doodgeschoten. Terloops wordt bij het ontrafelen van die zaak ook een ‘cold case’ van jaren daarvoor opgelost. Ach ja.
wordt vervolgd
Sjöwall & Wahlöö, De lachende politieman
199 pagina’s
A.W. Bruna Uitgevers © 1969, deze versie 1993
Vertaling van Den skrattande polisen © 1968
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
zondag 2 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
Held van deze reeks boeken is inspecteur Martin Beck. Desondanks hebben de schrijvers hem geen superman gemaakt. Hij heeft een slecht huwelijk; is altijd verkouden en zijn maag speelt regelmatig op.
De buddy van Beck is Lennart Kollberg; een gourmand en nogal atypische politieman. Hij lijkt wel speciaal bedacht te zijn zodat de personages onderling kritiek kunnen hebben op het functioneren van het korps, en vooral hun superieuren.
Een opmerking die regelmatig terugkomt in de boeken, en ook op de Nederlandse situatie slaat, is dat het weinig zinvol is om altijd maar meer politie te wensen. Betere politie wensen, dat zou pas wat zijn.
Centrale zaak in dit boek is de vraag waarom een huis in Stockholm zo maar afbrandde. Het plot lijkt me wat gezocht, omdat er een huurmoordenaar van buiten Zweden voor ingevlogen werd.
Speciale held van deze aflevering is de arrogante politieman Gunvald Larsson, die nogal wat mensen uit dat brandende pand wist te redden.
Toch, wat opvalt bij het op tempo teruglezen van deze reeks - zo’n boekje als dit kost me een uurtje - zijn foutjes in de continuïteit. Larsson wordt altijd als een kolos van een man beschreven. Maar in elk deel krijgt hij daarvoor een andere lengte en gewicht toegemeten.
wordt vervolgd
eerder in deze reeks besproken:
- De lachende politieman;
Sjöwall & Wahlöö, De brandweerauto die verdween
220 pagina’s
A.W. Bruna Uitgevers © 1969, deze versie 1993
Vertaling van Brandbilen som försvann © 1969
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
maandag 3 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
Een reden om meteen door te lezen in de reeks, was dat Lennart Kollberg dodelijk werd verwond aan het eind van het vorige boek. Maar natuurlijk zijn de schrijvers zo slim daar verder niet meer bij stil te staan. Kollberg leeft, en de jonge collega die betrokken was bij het incident doet al dienst in Malmö.
In de Thrillergids die Vrij Nederland elk jaar voor de vakantie publiceerde, werd dit deel van de reeks het hoogst gewaardeerd. En ik ben inmiddels geneigd het daar mee eens te zijn. Er is een door de schrijvers een mooi evenwicht bereikt, dat ook de volgende boeken goed maakt. Weliswaar zijn de hoofdpersonen bekend, maar ze ontwikkelen zich nog door.
Opnieuw lijkt de misdaad maar bijzaak te zijn in dit boek. Uiteindelijk kost opsporing van de moordenaar niet zo veel moeite, en gezien de omstandigheden is er bijna begrip op te brengen voor zijn daad.
Dit boek gaat over de moord op een grootkapitalist, om wie niemand verder een traan zal laten. Vooral niet omdat zelfs zijn naasten enkel van diens dood profiteren. Het is vast om een deel als dit dat Sjöwall & Wahlöö weleens verweten is Das Kapital te hebben willen navertellen in makkelijk leesbare boeken.
Enfin.
wordt vervolgd
Sjöwall & Wahlöö, De man die even wilde afrekenen
220 pagina’s
A.W. Bruna Uitgevers © 1972, deze versie 1989
Vertaling van Polis, polis, potatismos! © 1970
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
maandag 3 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
Een van de dingen die me ineens wat ergeren aan deze reeks, is dat in elk deel een duo erg luie politieagenten opgevoerd wordt, om te blunderen. Die heetten Kval en Kristiansson. Ze zijn groot en blond en dom, en komen ook nog eens uit de provincie.
In dit boek wordt éen van hen doodgeschoten, en krijgt de andere een kogel in zijn knie. Het is alsof de schrijvers het met me eens zijn dat ze maar niet meer moeten terugkomen ook.
De dader is een van verdriet gek geworden collegapolitieman.
Dit boek kan dan ook gelezen worden als een aanklacht tegen de Zweedse politie. Of, tegen de domme kilheid die samenhangt met de beslissingen van bureaucratieën. Want, wat gebeurt er als een geweldsmonopolie toevalt aan een dienst die daar misbruik van kan maken, zonder daar ooit op gecorrigeerd te worden?
De escalatie slaat wat ver door in dit boek, vind ik. Het eindigt daarom maar matig. Ook al, omdat ik niet snap waarom onze helden zo nodig hun levens moeten wagen om die gek geworden collega van het dak te halen.
wordt vervolgd
Sjöwall & Wahlöö, De verschrikkelijke man uit Säffle
220 pagina’s
A.W. Bruna Uitgevers © 1974, deze versie 1980
Vertaling van Den vedervärdige mannen frän Säffle © 1971
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
maandag 3 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
De auteurs maken even pas op de plaats in dit boek. Martin Beck is dodelijk gewond geraakt aan het eind van het vorige deel, en mag nu even herstellen met een puzzle, in plaats weer volledig diensten te draaien. Ook is voor hem besloten dat hij nu wel lang genoeg gescheiden geleefd heeft, en wordt hij aan de vrouw geholpen.
In dit deel van de reeks valt inmiddels op dat de vaste cast van spelers nog zelden wordt aangevuld met nieuwe mensen. Afgezien van de misdadigers dan, maar die deden er eigenlijk toch al niet zo veel toe.
Zelfs de Keystone cops Kval en Kristiansson treden weer op, alsof de auteurs vergeten zijn dat een van hen is doodgeschoten in het vorige deel, en de ander een been mist. Goed, Kval heet nu Kvastmo. Maar dat lijkt een verbetering die op het allerlaatst in zeven haasten nog even is doorgevoerd; terwijl de drukpers al liep.
Toch, door Martin Beck een vriendin te geven, lukt het de auteurs wel een nieuw element het verhaal binnen te brengen. Omdat ze haar kritisch sociaal-bewust maken, wordt Beck ook ineens gedwongen politieke uitspraken te gaan doen. Iets dat hij tot dan toe zorgvuldig vermeden heeft.
En ach, die puzzle, met die dode in een afgesloten huis, is uiteindelijk aardig. Maar ik vind het nogal ongeloofwaardig dat die zaak uiteindelijk samenvalt met de enige andere zaak in het boek behandeld.
Wordt vervolgd
Sjöwall & Wahlöö, De gesloten kamer
221 pagina’s
A.W. Bruna Uitgevers © 1973, deze versie 1992
Vertaling van Det Slutna rummet © 1972
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
dinsdag 4 juli 2006
Coetzee’s roman Elizabeth Costello mist in de Nederlandse vertaling opvallend genoeg twee hoofdstukken. Die beide hoofdstukken staan namelijk merkwaardig geïsoleerd in dit boekje, dat al eerder door een andere uitgever op de markt werd gebracht. Dit alleen al maakt het een curiosum.
Ook inhoudelijk is het wat raar.
Veel verhaal zit er namelijk niet in. De twee hoofdstukken gaan over een voordracht die de tamelijk gevierde schrijfster Elizabeth Costello houdt over dierenleed in de bio-industrie. En toevallig geeft ze die lezing op de universiteit waar haar zoon doceert, logeert ze bij hem, en kan ze niet opschieten met haar schoondochter.
Coetzee geeft ons die lezing met al zijn stoplappen en langdradigheid. Maar tegelijkertijd heeft hij de omstandigheden geschapen om zijn personages ook al uitgebreid kritiek op mevrouw Costello’s voordracht te uiten.
Vooral die schoondochter is vernietigend in haar oordeel. En op de keper beschouwd zegt Elizabeth Costello misschien ook wel niet meer over het dieren leed aandoen dan: dat doe je toch niet?
Dit boekje is daarom eerder een pamflet dan iets anders. Een pamflet dat tot discussie na het lezen wil oproepen, en daarbij de therapeutische vraag stelt: wat vind jij er zelf van?
Ik vind van alles, maar heb daarvoor heel andere argumenten dan in dit boek naar voren kwamen. Dat voert daarom allemaal te ver, in dit bestek.
J.M. Coetzee, Dierenleven
96 pagina’s
Uitgeverij Ambo © 2001
Vertaling van The Life of Animals © 1999
in: a-z, biologie, vertaald, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de J.M. Coetzee-pagina
donderdag 6 juli 2006
Er is iets met de boeken van Daniel Dennett dat me altijd weer laat worstelen. En dat ligt niet aan de onderwerpen die hij behandelt. Dat ligt zelfs niet aan zijn schrijfstijl, want die is helder. Over het algemeen.
Nee, het lijkt alsof hij altijd tegen een vijand schrijft die ik niet ben. Waardoor hij mij als medestander van zijn ideeën, toch telkens weer van zich weet te vervreemden.
Zo neemt hij ook nu weer, in die strijd tegen die vijand die ik niet ben, posities in die mij niet houdbaar lijken. Door hun extremisme, en door hun soms nogal speculatieve karakter. Het is éen ding om te benadrukken dat de mens niets anders is dan een dier dat zich evolueert als alle dieren, maar het lijkt mij dat hij daarmee evolutie als een permanente verbetering van alles menselijks interpreteert. Terwijl zoiets als cultuur nu juist ook aan andere wetten onderhevig is.
Goed, misschien heeft Dennett inmiddels door dat het niet loont om indirect te strijden tegen bevolkingsgroepen die hem toch niet lezen. Heeft hij daarom recent dan eindelijk toch dat boek geschreven tegen de ingebakken domheid van georganiseerde religie, dat er al zolang in zat.
Maar dit boek is bovenal nog een onderhuidse strijd tegen relikitscherige gedachten. Al was het maar omdat Dennett van aantal vragen - zoals die naar de vrije wil - vooral wil aantonen dat die helemaal niet zo gesteld mogen worden.
Nee, ik lees Dennett graag. Maar dan vooral om de grote hoeveelheid wetenschappelijke informatie in de zijlijn van zijn betoog. Zelden om zijn centrale thema’s.
Daniel C. Dennett, Freedom evolves
347 pagina’s
Viking © 2003
in: religie, a-z, biologie, kennis, filosofie, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Daniel C. Dennett-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
donderdag 6 juli 2006
Hé, Henk Kuijpers heeft weer eens een goed en spannend Franka-verhaal geschreven.
Over zijn tekeningen had ik zelden klachten, behalve dan dat hij merkwaardige fratsen uithaalt met de vrouwelijke anatomie, maar Kuijpers’ verhalen hielden zelden over. Meestal lijden die onder merkwaardige tempi in de vertelling. Een vreemde jachtigheid. Hij heeft nogal de neiging om cruciale informatie in net te weinig plaatjes te proppen. En als er al rust in de vertelling werd gebracht, deed Kuijpers dat vaak op de verkeerde plaatsen.
Zo niet nu.
Misschien komt het doordat Kuijpers voor het eerst volwassen gebruik heeft gemaakt van Franka’s emoties. In de laatste albums was zij steeds voorzien van een vriend, en dat was allemaal geweldig. Maar aan die relatie komt nogal bruut een einde in dit album.
Of niet natuurlijk.
Misschien komt alles nog goed, want dit album is nog maar deel 1 van meer. In vervolgverhalen kan alles.
En goed, helemaal duidelijk is het niet waarom juist Franka als koerierster een pakje in ontvangst moest nemen in Turkije, gezien de aanwezigheid ter plaatse van zoveel ander personeel van de koper.
Ook blijft het wat merkwaardig dat Franka maar niet ouder wordt, en toch met haar tijd meegaat. In dit album wordt bijvoorbeeld verteld hoe veel zij als kleuter hield van Ernie uit Sesamstraat. Nu was ik indertijd al te oud voor Sesamstraat, toen dat op de Nederlandse televisie geïntroduceerd werd, terwijl Franka in dezelfde periode al auto mocht rijden volgens de verhalen. Maar die gedachte komt pas na het lezen bij me op, niet tijdens.
eerder hier besproken:
- Franka 18: kidnap
Henk Kuijpers, Franka 19: Het zwaard van Iskander
De reis van de Ishtar. Deel 1
52 pagina’s
Uitgeverij Franka © 2006
in: a-z, strips/graphic novels, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Henk Kuijpers-pagina
zaterdag 8 juli 2006
De Tour de France rijdt weer, maar die eerste week is nooit erg boeiend. Tijd genoeg om wat bij te lezen als de TV-beelden niets bieden.
En wielrennen leent zich ook goed voor boeken. Wielrenners zien af, en strijden niet alleen tegen elkaar, maar ook tegen een verleden dat hun ploegen met elkaar hebben. De beste renner wint kortom lang niet altijd, en dat is er ook mooi aan.
De proloog is alleen niet zo’n heroïsch wielerboek. Het is wel de eerste poging om een roman te schrijven van sportjournalist Bert Wagendorp. Hij koos er daarbij voor om een wielrenner, aan de vooravond van een proloog, een innerlijke monoloog te laten afsteken over het métier.
Helaas heeft dat vooral tot gevolg dat er wel een paar aardige anecdotes langskomen, maar dat de manier waarop die verpakt zijn nogal wringt.
Wagendorp heeft de kunstgreep gebruikt om van zijn hoofdpersoon een gesjeesde student te maken. Alleen zo kan hij nog enigszins geloofwaardig maken dat die atleet met afstand over het wielrennen kan praten. Maar daardoor overschrijdt de auteur ook de grenzen van de geloofwaardigheid.
Niemand die de volgende dag kan winnen, en daarmee een droom kan vervullen, denkt zo gedetailleerd na over de nadelen van zijn sport. Die is in gedachten echt met hele andere dingen bezig.
Bert Wagendorp, De proloog
127 pagina’s
Uitgeverij Pandora © 1995, 1996
in: a-z, sport, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bert Wagendorp-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
zondag 9 juli 2006
Ik heb journalistiek gestudeerd, naast mijn doctoraal geschiedenis. En erger nog, ik heb beschouwingen over de media gepubliceerd. In opdracht. Dus als Joris Luyendijk nogal kritisch schrijft over wat journalisten doorbrieven over het Midden-Oosten komt dat nauwelijks als een verrassing.
Grote persbureaus zetten de agenda en bepalen wat nieuws wordt. Correspondenten ter plaatse weten daardoor vaak minder van wat er speelt dan hun redacties in het moederland, en moeten van dat weinige toch maar iets authentieks zien te maken. Wat we horen of zien van de man of vrouw op lokatie zijn toneelstukjes.
Als ik kritiek moet hebben op Luyendijk’s boek, dan toch dat hij er niet op ingaat hoe het komt dat de koers van de persbureaus is zoals die is.
Wel weet hij heel goed aan te tonen wie de zegslieden zijn in die dictaturen daar; hoe lonend het is voor de gemiddelde wetenschapper in Caïro om door de New York Times geciteerd te worden. Want, dat levert uitnodigingen op voor fora in het buitenland, wat aanmerkelijk beter betaalt dan de betrekking in eigen land.
Maar ik las Het zijn net mensen niet om de mediakritiek. Mij ging het erom meer inzicht te krijgen in het Midden-Oosten; om de vraag bijvoorbeeld of iemand die zijn best doet om objectief over Israël te berichten, daarbij altijd van anti-semitisme beschuldigd wordt.
Ja, dus.
Ik vond het boek in die authentieke details ook het sterkst. Maar goed, ik houd van schrijvers die het lukt aan te geven wat er waarschijnlijk niet klopt in ons wereldbeeld.
Zo’n hoofdstuk als waar hij zoekt naar wat het betekent om in bezet gebied te wonen, schrijnt nogal. En is juist daardoor zo illustratief.
Joris Luyendijk, Het zijn net mensen
Beelden uit het Midden-Oosten
220 pagina’s
Uitgeverij Podium © 2006
in: a-z, aanbevolen 2006, politiek, media
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Joris Luyendijk-pagina
maandag 10 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
Dit een-na-laatste deeltje uit de serie is opnieuw een vreemde pas op de plaats. De auteurs recyclen een personage uit een eerder boek als verdachte. Natuurlijk zal die het niet gedaan hebben, want zo is de serie niet opgezet.
Daders zijn vaak vooral stakkers, en zeker niet puur slecht, lijkt me de boodschap van Sjöwall & Wahlöö. Tenzij ze een professie hebben gekozen die hen slecht maakt, natuurlijk.
Net als in het vorige deel linken ze opnieuw twee zaken op vrij onwaarschijnlijke wijze aan elkaar, waardoor het niveau van de reeks aan het slot nogal inzakt voor mij.
Wel krijgt voor het eerst in de serie de media er nogal van langs in dit boek, doordat de zielige sensatiezucht van het journaille prettig belachelijk wordt gemaakt.
Jammer alleen dat door dit soort uitwijdingen het boek ruim 60 pagina’s langer maken dan de rest, terwijl er zeker niet meer instaat.
Wordt vervolgd
Sjöwall & Wahlöö, De politiemoordenaar
284 pagina’s
A.W. Bruna uitgevers © 1976, deze uitvoering 1995
Vertaling van Polismördenaren © 1974
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
maandag 10 juli 2006
deel éen van deze reeks besprekinkjes begint hier
Het slot van de reeks, en voor de mannen van de rijksmoordbrigade een waardig einde ook. Er is al delen lang sprake van dat de dienst zal worden opgeheven. Maar, voor het team helemaal uit elkaar valt, weten ze succesvol een scenario in elkaar te zetten dat de komst van een omstreden Amerikaanse politicus in goede banen leidt; tussen de demonstranten en de terroristen door.
Overigens heeft een van de teamleden zich in het vorige boek al ontslag genomen, uit onvrede met het beleid van de politie. Lennart Kollberg, de grote vriend van Martin Beck is weg, en mede daarom kan dit niet anders dan een laatste deel zijn.
Verder kreeg ik het idee dat de auteurs deze titel hebben gebruikt om nog eens prettig vet te kunnen schmieren. Het is ook bijna twee keer zo dik als de beste deeltjes in het midden van de reeks.
De gebruikelijke comic relief komt ditmaal van een ruftende advocaat, die als een der weinigen nog weleens een zaak wint in het gezagsgetrouwe Zweedse strafrecht. Vertrouwde elementen zijn verder de kritiek op de uitwassen van de bureaucratie, en er wordt een bloemenkind ingezet om de lezer te laten nadenken over zijn of haar eigen conditionering aan de samenleving.
Ach ja.
Ik denk wel dat, omdat dit deel zo lang is, mij voor het eerst werkelijk ging storen dat de auteurs alwetende vertellers zijn, die de lezers veel meer meedelen dan de personages in het verhaal kunnen weten. Mede daardoor stoort het weer dat ook in dit deel opnieuw twee zaken wat al te toevallig worden gelinkt.
Maar enfin. Vervelend was deze hernieuwde kennismaking over het geheel genomen zeker niet.
Sjöwall & Wahlöö, De terroristen
391 pagina’s
A.W. Bruna uitgevers © 1975, deze uitvoering 1993
Vertaling van Terroristerna © 1975
in: a-z, spannend, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Sjöwall & Wahlöö-pagina
dinsdag 11 juli 2006
Merkwaardig aan dit boek is dat ik niet weet of het gebaseerd is op de gelijknamige TV-serie die indertijd enige faam genoot, of andersom. Wat was er eerst?
Dit lijkt namelijk de adaptatie van een script zijn, omdat het boek nogal wat dialoog bevat. Ook staan er nauwelijks beschrijvingen in, en komen er twee vrouwen in voor die beide Barbara heten. Dat is iets wat op TV niet veel uitmaakt, tenzij de beide vrouwen erg op elkaar lijken. Maar in een tekst stoort het, ook omdat achternamen meestal ontbreken.
In een boek stoort ook dat er plotseling na ruim tachtig bladzijden het verhaal ineens over heel andere hoofdpersonen gaat. Heb ik net veel sympathie in die ene student en zijn leven geïnvesteerd, komt die verder nauwelijks in het boek voor.
Niet dat dit nu weer zo’n ramp is, achteraf bekeken. Die Adam Morris gaat dan weliswaar studeren in Cambridge, maar is al te gevormd om daar nog te leren. Bovendien gaat het allemaal wel erg makkelijk verder. Terloops doet hij zijn vrouw op, schrijft hem wat en regisseert die wat voor de footlights revue, en voila. Een half boek verder, als hij weer eens in het verhaal mag, wint hij prompt een Oscar met het allereerste scenario van zijn hand en dan begint het geld binnen te stromen.
Een volkomen onwaarschijnlijk verhaal dus, ware het niet dat het gebaseerd zou zijn op het leven van de schrijver. Maar dat lijkt me geen excuus. Toch, als het echt autobiografisch is, zou dat wel die twee Barbara’s in het verhaal verklaren.
Nee, dit is op plaatsen een werkelijk voortreffelijk geschreven boek, en op nog meer helemaal niet.
Frederic Raphael, The glittering prizes
297 pagina’s
Penguin Books © 1976
in: a-z, [auto]biografisch, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Frederic Raphael-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
woensdag 12 juli 2006
Mijn vermoeden was juist, in dit boek is weinig meer verzameld dan de persoonlijke essays die Vonnegut al publiceerde op In These Times.com. Op mijn andere weblog werd daar al vaak naar gelinkt. Maar, hoe teleurgesteld ik misschien over dit boekje ben, de maker kan voor mij niet kapot. En ook al is hij inmiddels ver in de tachtig, hij blijft helderder en verrassender formuleren dan de meesten gegeven is.
In A Man Without a Country schrijft Vonnegut vooral over zijn afkeer van de oorlogsretoriek die zijn president erop na houdt. En hij doet dat met glans door Bush belachelijk te maken en zijn motieven in gerede twijfel te trekken.
Maar goed, in al zijn boeken staan vol twijfels over de mens als soort:
Albert Einstein and Mark Twain gave up on the human race at the end of their lives, even though Twain hadn’t even seen World War I. War is now a form of TV entertainment. And what made WWI so particularly entertaining were two American inventions, barbed wire and the machine gun. Shrapnel was invented by an Englishman of the same name. Don’t you wish you could have something named after you?
Ik mag zulks graag lezen, vooral om de humor van Vonnegut, maar had dat dus al eens gedaan.
Nee, rijker zijn de autobiografisch getinte bundels Fates Worse the Death, of Palm Sunday.
Kurt Vonnegut, A Man Without a Country
192 pagina’s
Seven Stories Press © 2005
in: geschiedenis, a-z, politiek, humor, bundels, [auto]biografisch, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Kurt Vonnegut-pagina
donderdag 13 juli 2006
Dit is éen van de weinige boeken waarvan ik weet dat er altijd iets nieuws in staat waarom ik dan lachen moet. Dat komt doordat schrijfster Fran Lebowitz in elk van haar observaties overmatig veel kurkdroge humor stopt. Doorlezen is daardoor net als eten van te veel bonbons; helemaal goed proeven lukt na een tijdje niet meer.
En toch is doorlezen iets dat moet.
Maar net als bij snoep, zijn er ook grappen waar ik inmiddels niets meer aan vind. Dat is altijd een gevaar bij boeken die om de paar jaar gelezen worden. Die slijten op sommige plaatsen.
Lebowitz biedt in dit boek een stijlgids voor het leven in New York. Ze schreef haar aanwijzingen in de jaren zeventig, maar veel zijn opvallend tijdloos. Dat zal zijn omdat ze de onderliggende gedragingen weet te typeren, zonder daarvoor te veel nadruk te leggen op de toevallige mode van dat moment.
Tenminste.
Een stuk van haar over de populariteit van de CB [het bakkie], zou nu misschien over MSN gaan. Of zo. Dat de meeste mensen weinig zinnigs uit te wisselen hebben, is niet gebonden aan technologie. Dat maakt het gemiddelde weblog wel duidelijk, omdat daarop de onzin voor iedereen zichtbaar bewaard blijft.
Enfin.
Zie hier een pagina met Lebowitz quotes die bijna allemaal uit dit boek stammen.
Fran Lebowitz, Metropolitan Life
177 pagina’s
Plume printing © 1988, oorspronkelijk 1979
in: a-z, humor, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Fran Lebowitz-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
vrijdag 14 juli 2006
Dit is vintage Holman, ook al dateert deze bundel dan uit 2003. Maar een jaar later zou alles veranderen.
Ik las dit boek mede om te kijken of dat eeuwige geouwehoer van toen werkelijk zo goed was. Holman’s columns zijn namelijk nogal merkwaardige Fremdkörper in de media waarvoor hij werkt. In toon en stijl wijken ze volkomen af van het journalees dat anderen schrijven, eromheen.
Het is zelfs zo dat ik een column op het moment van verschijnen niet zelden te flauw voor woorden vind. Maar ziet, Holman’s werk wint duidelijk bij bundeling. Verzameld maakt de toon van de ene column ontvankelijk voor de grap in de andere. Ook al gaat het er steeds over dat hij geen leuke vriendin kan krijgen.
Hoogstens is hem te verwijten te veel te schrijven. Boeken als deze zouden nog beter worden met een wat strengere selectie. Maar goed, de berg beoordeelt men doorgaans aan zijn top. En die reikt hoog hier.
Theodor Holman, Nog steeds alleen
155 pagina’s
Uitgeverij Mets en Schilt © 2003
in: a-z, humor, [auto]biografisch, bundels, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Theodor Holman-pagina
zaterdag 15 juli 2006
Zelden heb ik zo naar iets uitgekeken als naar de publicatie van deze nieuwe versie van het Livro do Desassossego in het Nederlands. Eén van mijn lievelingsboeken herzien, en ook nog eens aanmerkelijk uitgebreid. Wat kan er mooier zijn?
Het zegt al veel dat deze bespreking nu pas verschijnt, en niet toen het boek uitkwam, veel eerder dit jaar. Want, het lukte me maar niet om erin te komen bij te lezen.
Dat was opvallend, want bij de oervertaling uit 1990 gebeurde iets heel anders. Ik leende dat boek toen uit de bibliotheek, zonder ooit van de schrijver Pessoa gehoord te hebben. Maar die vertaling was in de reeks Privé-Domein verschenen, en op dat autobiografische lezen was ik toen nogal verzot.
Vijf minuten nadat ik in de oerversie begonnen was, ging ik het huis weer uit om het boek in de boekhandel te kopen. Ik moest het per se hebben. Maakte niet uit hoeveel het zou kosten.
Die oude versie van Het boek der rusteloosheid bracht me éen van de meest intense leeservaringen die ik ooit heb gehad. Op bijna elke pagina stond wel iets dat me raakte. Geheel tegen mijn natuur in moest ik dat boek constant wegleggen bij het lezen, om niet overvoerd te worden.
Het hoge woord moet er daarom nu maar uit, in de nieuwe bewerking is het boek totaal verneukt. Met de beste bedoelingen ongetwijfeld, en vast door iemand gedaan die er lang voor doorgeleerd heeft. Maar de keuze om alle fragmenten in volgorde van ontstaan te brengen, is fundamenteel fout. Zo wordt alleen de werkwijze van de schrijver zo goed mogelijk geïmiteerd. Maar het is nu net absoluut geen wet dat een auteur een boek begint op pagina éen, met de allereerste zin van het eerste hoofdstuk. Zeker niet als die zolang met een boek bezig is geweest als Pessoa in dit geval.
Alle opbouw en ritme mist, voor mij.
Toelichting voor wie het werk van Pessoa niet kent: het Livro do Desassossego is een postuum werk. Het verscheen pas in 1982 voor het eerst, terwijl de schrijver stierf in 1935. Wel had hij publicatie nog tijdens zijn leven aangekondigd. Alleen was er geen manuscript. Pessoa liet een kist na met 27.543 papieren, waarvan enkele honderden betrekking hadden op dit boek. Zelf had hij daaruit alwel een gedeelte uitverkoren. Maar de rest is uit die hoop geselecteerd door latere bewerkers.
Daarom bestaan er zeer verschillende versies van dit boek. En dit geval, in deze editie, bevallen de keuzes die daarbij gemaakt zijn mij totaal niet.
Het lijkt me onder meer dat er heel wat variaties op een en dezelfde tekst zijn opgenomen. Schrijven is tenslotte ook telkens beslissen welke richting een betoog moet uitgaan, en iedere schrijver zal daarom wel eens even op zijn schreden terug iets anders willen uitproberen.
Ook worden in dit boek worden gepolijste fragmenten, die elders al eens gepubliceerd zijn, afgewisseld met schetsen en aanzetten. En met de volledigheid van het gebodene moet ik dan misschien blij zijn, toch irriteert die enkel maar.
Enfin, zoveel woorden al geschreven, en nog niets gezegd over waarom de inhoud me ooit zo veel deed. Ik kom hier nog op terug.
wordt vervolgd
Bernardo Soares (Fernando Pessoa), Boek der rusteloosheid
649 pagina’s
Uitgeverij De Arbeiderspers © 2005
Vertaling van de Zenith-editie van Livro do Desassossego © 1998
Vertaler: Harrie Lemmens
in: a-z, vertaald, [auto]biografisch
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Fernando Pessoa-pagina
zondag 16 juli 2006
Onverwacht kwam mij de luxe uitvoering toe van Wehkamp’s nieuwste catalogus. Die met de harde kaft. Dat u het weet. Volgens het begeleidend schrijven ben ik namelijk éen van hun allerbeste klanten.
Dat is wat merkwaardig. Want, weliswaar heb ik me even terug laten verleiden op een aanbieding in te gaan. Maar ik heb mijn bestelling ook prompt geannuleerd toen bezorging veel te lang uitbleef.
Enfin.
Toch ben ik erg blij met dit cadeau. Wehkamp-catalogi zijn namelijk perfecte opslagplaatsen van wat allemaal vergeten zal worden. Snapshots van het heden zijn het. Hoe kleedde men zich in 2006? Tot wat was de consumentenelektronica in staat? Hoe veel kostte alles toen?
De waarde van dit boek zal eerst enorm teruglopen, maar de komende decennia sterk toenemen.
Ik wees er al op, in mijn bespreking van een catalogus uit 1990, dat niets zo snel verouderd als mode. Noem het economische dynamiek, noem het een uitwas van het kapitalisme. Maar bijna alles uit deze nieuwe najaarscatalogus zal al binnen een paar jaar te lelijk zijn om te kopen. Of te duur.
Dus, wat zegt dat over eventuele koopwensen nu?
Wat wel aan deze catalogus opvalt, is dat die een zo veel kleiner formaat heeft als vroeger. De catalogus uit 1990 mat 22,5 centimeter bij 28,2. Deze is slechts 15,75 centimeter bij 20,4; wat elke pagina half zo groot in oppervlakte maakt.
Inhoudelijk valt op dat de catalogus telkens doorverwijst naar Wehkamp’s website, waar nog meer keuze te bekijken is. Wat dat betreft valt het me nog mee dat deze winkel nog een boek met zijn spullen drukken laat. Het is nogal wat goedkoper om enkel een database online te zetten.
Niet dat ik Wehkamp van altruïsme verdenk. Het bedrijf keerde zich onlangs wat al te fel tegen de politieke wens om de woekerrente te verminderen op het gespreid betalen van een aankoop.
Alles wat in deze catalogus staat, zal zich bewezen hebben.
Wel merkwaardig trouwens dat de pagina’s met sexspeelgoed tegenwoordig meteen na de stfozuigers komen. Maar misschien is ook dat niets anders dan doelgroepdenken geïllustreerd.
Wehkamp, Najaarscatalogus 2006
924 pagina’s
Uitgeverij Wehkamp © 2006
in: a-z, periodieken, reference
[+] zie de gerelateerde titels |
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
dinsdag 18 juli 2006
Toen ik met dit boeklog begon anderhalf jaar geleden was dat om op een paar vragen antwoord te krijgen. Wat lees ik zoal voor de lol? En waarom dan wel?
Heel veel lijn heb ik nog niet kunnen ontdekken inmiddels. Wel valt me op veel boeken te lezen die eigenlijk geen boeken zijn, maar bundels met stukjes die al eens ergens anders zijn gepubliceerd.
Ook dit boek is weer zo’n bundel, in dit geval met columns die Gerrit Komrij wekelijks schreef voor de achterpagina van NRC-Handelsblad. Een eerdere verzameling kwam hier ook al langs.
Aan deze columns valt op dat Komrij zijn inspiratie tegenwoordig vooral uit de Nederlandse politiek haalt. Volgens eigen zeggen omdat wij éen der treurigste episoden uit de politieke geschiedenis meemaken.
Niet eerder oordeelde hij ook zo onverbloemd hard en meedogenloos, lijkt me. En Komrij slijpt en wet het Nederlands zorgvuldig om er zo diep mogelijke kerven mee te kunnen slaan.
In een krant is dat zeer prettig om te lezen. Daar lucht het op als iemand zich niets aantrekt van de journalistieke pose objectief te zullen zijn.
Maar in zo’n dulle omgeving is het niet moeilijk om de aandacht te krijgen. Bij bundeling winnen Komrij’s columns ditmaal niet. Te vaak roert hij de luide trom van het overstatement, en uiteindelijk slaan zijn roffels daarom dood.
Voor lezing is daarom maat gevraagd. Misschien is éen column in de week een optie?
Gerrit Komrij, Meer gouden woorden
157 pagina’s
Uitgeverij De Bezige Bij © 2006
in: typisch hollands, a-z, politiek, bundels
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Gerrit Komrij-pagina
woensdag 19 juli 2006
Welk een mooi vormgegeven klein boekje is dit. Alleen daarom al roept het de vraag op waarom tegenwoordig bijna alles hetzelfde formaat heeft als iedereen gebruikt. Door de digitalisering van de uitgeverij moet het immers makkelijker zijn dan ooit eens iets anders te maken? Boeken hoeven toch geen eenheidsworsten te zijn?
Ik merk namelijk dat de vormgeving duidelijk bijdraagt aan mijn appreciatie. Ondanks dat de pagina’s klein zijn, staat er veel op. En waar het op een groot formaat misschien gestoord had dat het boek amper 120 bladzijden heeft, telt dat nu absoluut niet.
Ook over de inhoud zijn er geen klachten. Kousbroek’s thema’s zijn me inmiddels vertrouwd. Daarvoor lees ik hem nu lang genoeg. Wel dringt zich de observatie op dat elk van zijn boek inmiddels leest alsof ik het al eens eerder las. Zelfs al is dat niet het geval, zoals nu.
Tegelijkertijd verrast hij toch ook altijd weer, bij elke herlezing. En dat is geen onprettige constatering.
Rudy Kousbroek, Een kuil om snikkend in te vallen
119 pagina’s
Thomas Rap uitgevers © 1971
in: a-z, essays, [auto]biografisch, bundels, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Rudy Kousbroek-pagina
vrijdag 21 juli 2006
Ritzen was namens de PvdA minister voor onderwijs in de kabinetten Lubbers iii en Paars i. Dit boek verscheen al snel na zijn vertrek uit de politiek, en helaas komt dat de inhoud niet ten goede.
Er wordt weleens geklaagd, en volgens mij terecht, dat er geen interessante memoires verschenen van Nederlandse politici. Anders dan bijvoorbeeld de Britten wel lukt. Maar goed, in dat House of Commons debatteren ze ook al zo veel beter.
Dus, welke criteria moeten dan gelden om de terugblik van een bewindsman te beoordelen?
Ritzen heeft zijn boek opgezet als een soort cursus voor komende ministers. Aan het eind van elk hoofdstuk staan de leermomenten zelfs even samengevat. Daarbij is hij onverbloemd trots op wat er onder zijn leiding allemaal tot stand is gebracht, zonder dat hij er nu echt op ingaat wat die beleidswijzigingen dan waren, of waarom zulks nodig was.
Dit gebrek aan context is nogal pijnlijk. Van autobiografie verwordt dit boek al snel tot autohagiografie, waardoor ik alle aandrang verlies om Ritzen nog serieus te nemen.
Maar wat me vooral zal bijblijven aan dit boek, is de teleurstellende wetenschap dat die ministerraad meestal niet veel meer doet dan pokeren om geld. Waarbij de minister van Financiën croupier is, en de andere bewindslieden nogal bezeten spelers zijn; tuk op het eigen gewin, en zonder al te veel visie waar het algemeen belang nu toch het best mee gediend zou zijn.
Maar ja. Visie tonen is ook levensgevaarlijk in een polderdemocratie, omdat visie altijd met verplichtingen komt. En pappen en nathouden heeft al honderdvijftig jaar redelijk gewerkt, dus waarom zouden we hier ooit anders?
Jammer dat dit boek me alleen maar bevestigde in dit vooroordeel.
Jo Ritzen, De minister
Een handboek
223 pagina’s
Uitgeverij Bert Bakker © 1998
in: leerboeken, typisch hollands, a-z, politiek, [auto]biografisch
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Jo Ritzen-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
zaterdag 22 juli 2006
Eigenlijk had ik Van Kooten’s boek Veertig willen herlezen, omdat ik zo zoetjes aan ook in mijn veertigste levensjaar ben aangeland. Tijdens het mondeling Nederlands op de middelbare school werd er nogal gezeurd over de motieven in dat boek die wijzen op een naderende midlife-crisis.
Veertig bleek in mijn kast onvindbaar, maar dit boek was meer dan een schrale troost. Van Kooten heeft waarschijnlijk nooit beter geschreven, ondanks dat het boek een afstotelijke titel draagt. Een groot deel van verhalen in deze bundel bestaat namelijk uit het ontroerende portret van zijn dan pas overleden vader. Dat is zo goed omdat het zonder enig goedkoop effectbejag geschreven werd.
Daarnaast staan hier nog humoristische evergreens is als ‘Een koffer vol met poep’, en wat verwikkelingen met de toen nog kleine kinderen thuis. Want, ach ja, alles gaat voorbij, en ach, voorgoed voorbij.
Kees van Kooten, Koot graaft zich autobio
164 pagina’s
De Bezig Bij Pockets © 1979, deze uitvoering 1995
in: a-z, humor, [auto]biografisch, verhalen, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Kees van Kooten-pagina
zondag 23 juli 2006
Er moeten eerst wat winters overheen, voor ik woordenlijstjes als deze kan verteren. Merkwaardig is dat toch. Kuitenbrouwer heeft tegenwoordig nog een column in Trouw, maar zodra die over taal gaat, lukt het me niet om verder te lezen.
Staat me het aangebrande toontje tegen, of zijn het de vaak te makkelijke grappen?
Een antwoord kan zijn dat ik niet zo gespitst ben op modieus taalgebruik als Kuitenbrouwer dat is. Weliswaar probeer ik in mijn schrijven de allergrootste cliché’s te vermijden, en zo helder mogelijk te formuleren. Maar om dit voor elkaar te krijgen, is het me zelden nodig om te kijken hoe of anderen het ook alweer deden.
Dus valt me pas op dat bepaalde uitdrukkingen in de mode zijn, als bijna iedereen ze gebruikt, en het daarmee te vermijden taalgebruik is geworden.
Kuitenbrouwer lukte het tien jaar geleden al de taal te signaleren waar ik op dit moment instinctief een afkeer van heb. En dat is knap, op een bepaalde manier.
Jan Kuitenbrouwer, Hedenlands
Klein lexicon van het nieuwste Nederlands
132 pagina’s
Ooievaar Pockets © 1997, oorspronkelijk 1996
in: a-z, reference, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Jan Kuitenbrouwer-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
maandag 24 juli 2006
Boekenweken leveren altijd talloze gelegenheidswerkjes op, en maar zelden spul dat de moeite van het herlezen waard is. Dit boekje is de uitzondering op die regel.
Dat komt allereerst door de schrijfstijl van Martin van Amerongen, die aangenaambaar leesbaar maakt wat toch weinig anders is dan een lange lijst met boekentitels.
Ten tweede is er Van Amerongen’s eruditie, die hem geloofwaardig maakt in zijn voor- en afkeuren. Van hem neem ik onmiddellijk aan dat een boek een meesterwerkje is als hij er enthousiast over schrijft. Zelfs al lukt het me met zo’n boek in handen vervolgens niet te begrijpen waarom.
Enfin.
Ik herlees dit boekje van tijd tot tijd, om te zien of ik ondertussen al wat belezener ben geworden; om te testen of er nog wat vooruitgang in mijn lezen zit, of dat het maar bij oppervlakkige keuzes blijft.
Martin van Amerongen, Mijn leven zijn leven
Over biografieën,
autobiografieën, hagiografieën
en anti-biografieën
72 pagina’s
Stichting CPNB © 1993
in: boeken over schrijven, boekenweekboeken, a-z, [auto]biografisch, reference
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Martin van Amerongen-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
dinsdag 25 juli 2006
Adrian Mole werd geboren in 1968. Daardoor wordt hij 35 in dit boek, waar de invasie van Irak als rode draad doorheen loopt.
Ooit was Adrian Mole 13¾ jaar oud. Toen las ik ook over zijn leven, goed vijfentwintig jaar geleden al. Niet vermoedend met hem mee te zullen groeien. Dit is namelijk al het zesde boek over hem. En omdat Sue Townsend het steeds zo goed lukt de onzin te betrappen van de tijd waarin wij leven, zijn haar boeken voor mij meer dan alleen vermakelijke zedenschetsen.
Mijn bestaan loopt soms even parallel met dat Adrian Mole, ook al woon ik dan niet in Groot-Brittannië. Simpelweg omdat ook ik een man ben, van toevallig net een jaartje ouder. En evenals Adrian Mole paar ik boekenwijsheid aan een grote naïviteit.
Toch ging ik niet zo ver als hij deed, om prime-minister Blair op diens woord te geloven dat Irak massavernietigingswapens heeft, en dat het land daarom binnengevallen moet worden. Netzomin bezit ik een zoon van bijna achttien in het leger. Die misschien wel uitgezonden zal worden.
Townsend keert zich feller dan ooit in haar boeken tegen de Britse politiek. Waar ze zich eerder tot milde satire beperkte, is de schrijfster nu pesterig bezig alle valse beloften van haar overheid te ontkrachten.
Dat door het privatiseren van overheidsdiensten niets meer normaal werkt, en niemand zich ergens voor verantwoordelijk voelt, is een running gag in dit boek. Neem alleen zo’n bijzinnetje al, waarin Adrian Mole moeite moet doen om uit te zoeken welk bedrijf ook alweer de post bezorgt. Als die maatschappelijke gebreken niet ook hier zo pijnlijk herkenbaar waren, zouden ze vreselijk grappig zijn.
Want, er is iets dubbels aan dit boek. Adrian Mole blijft natuurlijk maar een plat verzonnen mannetje, net als dat de andere personages niet veel dimensies hebben. Tegelijkertijd leef ik sterker met zijn belevenissen mee, dan dat de wereld waarin hij leeft emotie oproept. Terwijl die wereld ook mijn wereld is. Fictie wordt sterker dan de werkelijkheid in handen van Townsend.
Mede daarom is het jammer dat dit waarschijnlijk de laatste ‘Adrian Mole’ zal zijn. De schrijfster kan bijna niet meer zien, als gevolg van diabetes. Schrijven is een enorme krachttoer geworden, voor haar.
Ik ben heel blij dat ze toch nog éen keer de moeite heeft gedaan.
Sue Townsend, Adrian Mole and the Weapons of Mass Destruction
453 pagina’s
Penguin Books © 2005, oorspronkelijke versie 2004
in: a-z, politiek, humor, books in english
