woensdag 1 november 2006
Door de bossen wandelen voor meerdere dagen is vooral bewegen. Te zien valt er meestal niet veel, er staan altijd bomen voor het uitzicht. Het is jij en dat pad, en weinig meer.
Dus, toen ik aan A Walk in the Woods begon was dat om twee redenen. Ik had eerder dit jaar genoten van de humor en de observaties in Bryson’s reisboeken over Groot-Brittannië, en over de VS. Maar vooral wilde ik weten hoe hij de onmogelijke opgave had opgelost om iets zinnigs over het lopen in de bossen te schrijven.
Het antwoord is dat hij wat trucs toepaste.
Ten eerste gaat het grootste gedeelte van dit boek niet over zijn wandeltocht, maar bijvoorbeeld over de natuur in die oude Amerikaanse staten aan de oostkust. En over de matige keuzes die in het natuurbeheer gemaakt zijn. Of over de geschiedenis van de Appalachian Trail, de 2.100 mijl lange wandelroute die hij lopen zou.
En als tweede valt op dat de wandeltochtjes die hij in zijn eentje deed, totaal niet interessant zijn om te lezen.
Gelukkig deed hij de Appalachian Trail met een oude reisgezel. Al vraag ik me bij het schrijven van deze woorden plots af of dat werkelijk zo was. Het schijnt een oud handigheidje te zijn bij schrijvers van toneelstukken om niet éen domme man op te voeren voor het humoristische contrast, maar liever twee. Dan kunnen die ook nog wat met elkaar praten.
Nu zeiden Bryson en zijn maat Katz niet heel veel tegen elkaar. Maar ook de zwijgende scènes zijn goed van die twee veel te zware mannen van middelbare leeftijd. Ga maar eens lopen na vooral een zittend bestaan te hebben geleid. Helemaal als het pad meteen al bergopwaarts gaat, en het vriest.
Desondanks weet Bryson enkele malen, beter dan welke reisschrijver die ik ooit las, over te brengen hoe het is om te lopen, als dat lopen het enige zijn is.
Honderdvijftig pagina’s lang is dit een meesterlijk en vreselijk grappig boek. Helaas telt het er driehonderdvijftig.
meer Bryson op boeklog
Bill Bryson, A Walk in the Woods
350 pagina’s
Black Swan Books © oorspronkelijk 1997
in: reizen, a-z, humor, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bill Bryson-pagina
donderdag 2 november 2006
Wat viel mij dit boek tegen. John Allen Paulos heeft enkele heel aardige bundels gepubliceerd, waarin hij speels maar terecht waarschuwt tegen de gevaren van ongecijferdheid. Maar dit was geen leuk boek. En merkwaardig genoeg spreekt de inhoud ook het doel tegen waarvoor mensen speculeren op de beurs.
Hun geld moet uit zichzelf meer geld maken. Dat is de enige reden om te beleggen. Anders levert een bankrekening meer op.
Bedrijven vertrouwen ook op die hebberigheid. Ondernemingen die openbaar aandelen uitgeven, lenen daarmee eigenlijk geld van het publiek zonder enig ander onderpand dan de belofte dat die aandelen meer waard gaan worden.
Dit gaat nogal eens mis. Zoals Paulos ondervond toen hij zo’n beetje zijn hele pensioenreserve in aandelen WorldCom stopte, en uiteindelijk misschien net 20% van al dat geld overhield. Al is hij uit schaamte wat onduidelijk over het precieze verlies.
Dus gaat dit boek er vooral over hoe u voorkomen kunt ook zo’n zeperd te halen. En Paulos introduceert daarbij dermate veel mitsen en maren, en heeft zo veel wiskunde nodig om te laten zien wat nuttig is om te weten, dat zijn boodschap bij mij overkomt als: goed beleggen is heel hard werken.
Dan lijkt een bankrekening me eenvoudiger in het gebruik.
Bovendien is hij niet eerlijk. Hij meldt nergens hoe kleine beleggers doorgaans genoemd worden op de beursvloer.
Sukkels, zo heten die daar.
En de schrijver negeert gemakshalve ook hoe veel kennis iemand nodig heeft van de wereld, om met inzicht te kunnen speculeren. Paulos gokte erop dat netwerken alleen maar belangrijker zouden worden, vanwege de groeiende populariteit van internet. Daardoor zou WorldCom vanzelf almaar meer waard worden.
Maar eind jaren negentig zijn overal ter wereld voor miljarden communicatienetwerken aangelegd die toen nog niet nodig waren. Daarop gingen de bouwers bijna allemaal failliet. Zo vaak gebeurde dit, dat toeval mag worden uitgesloten.
En hoe zulk bedrog van het publiek als het ware geïnstitutionaliseerd is aan het einde van de jaren negentig, daar heeft Paulos ook bedroevend weinig inhoudelijks over te melden.
Dit boek bewijst wel dat hij inmiddels begrepen heeft hoe profijtelijk het kan zijn om anderen te vertellen hoe die moeten beleggen. Maar dat is toch een andere tak van sport.
John Allen Paulos, Een wiskundige op de beurs
254 pagina’s
Uitgeverij Bert Bakker © 2004
Vertaling van A Mathematician Plays the Stock Market © 2003
in: a-z, kennis, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de John Allen Paulos-pagina
zaterdag 4 november 2006
Van dit boek dacht ik dat het opnieuw een reisboek over de VS zou zijn. Een vervolg op The Lost Continent, maar dan over een tocht veel later in het leven van Bryson. Maar dit bleek een bundel briljante columns te wezen, waarin Bill Bryson de Britse lezers van The Mail on Sunday uitlegt hoe vreemd Amerikanen toch eigenlijk zijn.
Zo grappig was het, dat ik het in heel bescheiden doses gelezen heb om me niet te overeten.
Daardoor deed zich wel iets vreemds voor. Op een gegeven moment las ik zowel deze bundel, als Bryson’s Walk in the Woods. En beide boeken zijn in dezelfde tijd tot stand gekomen. Dus was er enige kruisbestuiving zichtbaar, om het maar vriendelijk zo te noemen. Grappige beschouwingen over dat Amerikanen zelfs nog de auto pakken als ze voor een etentje bij de buren zijn uitgenodigd, komen in beide voor.
Bovendien is er geen merkbare pauze in de gestage stroom columns. Wat weer een heel ander licht werpt op die bijna mythische voettocht uit dat andere boek, ook al was Bryson daarvoor misschien maar een week of zes weg eerst.
Maar, dit zijn slechts wat verwonderde constateringen.
Wat dit boek zo goed maakt, is dat Bryson als Amerikaan lang genoeg in Groot-Brittannië heeft gewoond om zich een Europese kijk op de wereld aan te meten. Hij werd voldoende buitenstaander om te zien hoe raar sommige gewoontes zijn in de VS, en is toch voldoende insider om te kunnen begrijpen hoe het zit.
Die combinatie alleen al levert goud op.
meer Bryson op boeklog
Bill Bryson, Notes from a Big Country
399 pagina’s
Black Swan © oorspronkelijk 1998
in: a-z, aanbevolen 2006, humor, bundels, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bill Bryson-pagina
zondag 5 november 2006
In de haatmail die ik ontvang over deze website wordt me meestal verweten op te scheppen. Ongeloof is er dat dit een leesdagboek zou zijn, en niet iets dat ik alleen maar doe om u de ogen uit te steken.
Welnu, als het me er werkelijk om te doen zou zijn een verpletterende indruk te maken, zou ik niet zo veel stukjes hup met spelfouten en al online zetten. Ook had ik er dan niet voor gekozen om persoonlijke impressies te geven, maar wel een professioneler invalshoek genomen.
Bovendien zou ik dan andere boeken lezen. De canon. Of klassiekers in elk geval.
Boeklog is voor mij alleen leuk om te doen omdat het vastlegt wat ik lees. Dat het inmiddels zo veel lezers trekt, is strelend. Maar dit was geen moment het idee bij de opzet vorig jaar.
Al deze overwegingen zijn ook een omtrekkende beweging om uit te leggen dat ik hier nooit de klassieker Der Mann ohne Eigenschaften zal bespreken. Dat boek las ik al, lang geleden. Twee keer zelfs, in het Duits en in het Nederlands. Deze mededeling zal mijn haters vast alleen maar in hun overtuigingen sterken. Maar dat boek heb ik uit, het kan me de eerste tien jaar niets meer leren.
Dus las ik dit boek.
Deze bundel verscheen in de lange jaren dat Musil met zijn Mann ohne Eigenschaften bezig was, om zijn publiek duidelijk te maken dat hij nog leefde. Het is een verzameling van korte cursiefjes die vaak al ergens in de krant hadden gestaan, en wat verhalen. Mengelwerk dus, van een nogal wisselende kwaliteit.
Nu lag het niet aan de verschillen in de kwaliteit, maar aan de ongelijkheid van toon dat het me slecht lukte toegang tot dit boek te krijgen. Musil’s fictie vergt misschien wel een totale onderdompeling, en daarvoor waren deze stukken te kort. Pas bij de ‘Verhalen die geen verhalen zijn’ achterin was er even begrip voor zijn eeuwige bevreemding.
Musil was een werktuigbouwer die iets anders ging doen. Net als ik. En misschien leg ik daar wat te veel nadruk op, maar intuïtief verklaart het me wel iets over hoe de man dacht. Ingenieurs onder elkaar. Half woord genoeg.
Robert Musil, Het postume werk van een levende
170 pagina’s
Meulenhoff © 1987
Vertaling van: Nachlass zu Lebzeiten © 1978
in: a-z, vertaald, bundels, verhalen
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Robert Musil-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
maandag 6 november 2006
Reden om dit boek te lezen was om meer te leren over wat Lolle Nauta opgaf als reden niet meer in het Fries te schrijven. Naar eigen zeggen was dit om een ruzie met onder meer Douwe Tamminga. Nu is éen mening meestal geen mening, dus was ik benieuwd naar Tamminga’s opinie over dit conflict. Mede, omdat dit toch vooral een generatiestrijd zal zijn geweest.
Helder over deze kwestie wordt dit boek niet, wat misschien komt door de opzet. Het is een praatboek, waarvoor Geart de Vries in sessies Tamminga over zijn leven liet vertellen. Uit dit verhaal zijn de vragen weggelaten, waardoor mij niet duidelijk wordt waarom sommige zaken in het vage zijn gebleven. Gemakzucht kan een reden zijn, maar ook onverschilligheid van de interviewer, of simpelweg omdat de aanleiding van een 35 jaar oude kwestie al snel te onnozel voor woorden kan lijken. Ik noem maar wat.
Maar, die verteltoon is tegelijkertijd de grote kracht van dit boek, dat ik in éen zitting uitlas.
Tamminga was bijna 90 toen hij terugkeek op zijn leven, dus had hij ook iets om op terug te blikken. Timmerman was hij, kamphoofd, leraar, dichter, taalactivist en -onderzoeker. Vader. En toch. Tekenender nog dan zijn herinneringen aan mensen, de oorlog of de Friese taalstrijd, waren voor mij een paar terloopse opmerkingen van hem.
Zoals dat de werklui nog grapten een terp van oude Batavieren af te graven vlak bij Tzum, waar Tamminga woonde tijdens zijn lagere schooltijd.
Of dat volgens de man de definitieve nederlaag van de Romeinen tegen de Frisii weleens bij de Waddenzee kon zijn geweest. In plaats van bij dat altijd onbekend gebleven grote meer ergens in de donkere Duitse wouden.
Foutje in de overlevering misschien, want het verslag van die oorlog werd pas decennia later opgetekend.
Dit boek maakte mij een paar dingen duidelijk. Ten eerste van hoe ver weg die erkenning voor het Fries als taal moest komen. En ten tweede hoe zeer alles in het activisme alleen maar om die taal gedraaid heeft.
Misschien omdat de Nazi’s indertijd zo met die oude Germanen dweepten, zodat sommige ideeën besmet zijn geraakt.
Maar ik heb nog geen reacties gehoord of gelezen over de plaats van de Friese geschiedenis in die vermaledijde canon van de commissie Van Oostrom. Bijvoorbeeld.
Somber, maar realistisch, toont Tamminga zich aan het slot van het boek over de positie van de Friese taal. Die is in 1999 nog altijd tweederangs, en zal daar ook niet meer bovenuit stijgen. Daarvoor blijft de positie van het Nederlands in Friesland te sterk.
En ook dan vraagt de interviewer niet door, en komt de lezer niet te weten hoe Tamminga terugblikt op al die jaren strijd voor de taal. Of zijn inspanningen, die zo ten koste gingen van tijd voor zijn scheppend werk, uiteindelijk iets hebben opgeleverd waar hij tevreden naar kijken kan. Er staat dan alleen dat Tamminga het heilige vuur bij zijn navolgers mist, omdat alle taalactivisme inmiddels zo geïnstitutionaliseerd is.
Geart de Vries, Trochpaden
Oantinkens fan D.A. Tamminga
oan syn libben en wurk
224 pagina’s
Friese Pers Boekerij © 1999
in: a-z, geschiedenis, [auto]biografisch, cultuur, fryske boeken
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Geart de Vries-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
dinsdag 7 november 2006
Dit boek had ik zo gauw niet gelezen als de schrijver niet geïnterviewd was op TV. Want, wat hij daar zei, klonk goed. Geloof is een persoonlijke zaak, volgens Laroui. Waarmee hij zich uitsprak tegen de bewusteloosheid die georganiseerde godsdienst zo makkelijk bij gelovigen veroorzaakt.
Maar interviews met schrijvers vertekenen weleens wat. Vijftig bladzijden las ik een ander boek dan ik verwachtte, alleen op grond van die televisiebeelden. Daarna begon ik opnieuw, maar nu in het besef een persoonlijk relaas te lezen, waarbij een soms wat tastende manier van denken hoort. Dit was niet het pamflet tegen religie waar ik het voor aanzag eerst.
Toen werd het boeiend. Ook al omdat ik door dit boek besefte nauwelijks kennis te bezitten over de Islam, of de Koran, en daarom al helemaal geen weet te hebben van hoe beide zijn uitgelegd in de loop der eeuwen.
En tuurlijk, dan vind ik het grappig om te lezen dat al de hoeri’s, of die horden smachtende maagden in hemel, weleens op een grof misverstand kunnen berusten. Druiven zijn het, die de martelaar wachten daar. Maar de taalkundige die deze vertaalfout ontdekte, publiceerde zijn bevindingen wel anoniem.
Ook dat is heel tekenend.
Want, het gaat mis als mensen hun heilige boek zo letterlijk nemen, dat dat enkel nog dient om anderen gedrag op te leggen. Of hen het denken te beletten.
Fouad Laroui, Over het islamisme
Een persoonlijke weerlegging
189 pagina’s
Uitgeverij De Geus © 2006
Vertaling van: L’Islamism © 2006
in: a-z, religie, vertaald, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Fouad Laroui-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
donderdag 9 november 2006
Goed aan dit boek is dat het heel principieel uitlegt dat een rechtstaat hoort te zijn. Ook al betekende dit voor mij als ingevoerde lezer, dat er heel wat informatie instond die me al bekend was.
Boeiender vond ik het daarom als Böhler ingaat op wat die rechtstaat hier bedreigt. In haar ogen is dat onder meer de grote politieke druk op het openbaar ministerie om te scoren.
Böhler en haar kantoorgenoten waren advocaat in een aantal spraakmakende zaken. Zo verdedigde zij ene Volkert van der G., en maakt haar verslag over die zaak duidelijk hoe zeer hier iemand al gestraft kan worden voor de rechter gevonnist heeft. Van der G. ging zelfs in hongerstaking om betere leefomstandigheden af te dwingen, in zijn cel.
Maar het meest nog sprak mij de tweede helft van dit boek aan, als Böhler bijvoorbeeld signaleert hoe laag het percentage opgeloste misdaden in Nederland is. Vergeleken met buurlanden. En hoe het ministerie van Justitie de efficiëntie denkt te verhogen, door te bezuinigen.
Zo zijn de verschillende parketten op stukloon gezet, en hangt hun financiering dus ineens af van het aantal behandelde zaken.
Ook wilde minister Donner af de bescherming van verdachten beperken.
En ook de maatregelen die genomen zijn tegen de dreiging van het moslimterrorisme stemmen Britta Böhler niet vrolijk:
Het lijkt erop dat politiek en bestuur geen ander middel tegen misdaad en terrorisme kunnen of willen bedenken dan repressie. En dat terwijl het bij veel maatregelen op zijn minst discutabel is of zij wel geschikt zijn om er criminaliteit en terrorisme mee te bestrijden. Van de maatregelen die de afgelopen tijd onder het motto ‘meer veiligheid’ zijn genomen, hebben de meeste ervan beperkingen van fundamentele rechten tot gevolg.
Hiermee is het zeer fundamentele probleem dat dit boek zo duidelijk aansnijdt misschien in twee zinnen samen te vatten. De meeste mensen vinden het niet erg om vrijheden in te leveren omdat zij stellen nooit iets verkeerds te doen. Maar daarbij vertrouwen ze er ten onrechte op dat de rechterlijke macht hun onschuld ook altijd herkennen zal.
Daar is de kwaliteit van de rechtstaat helaas niet naar. Zoals ook andere boeken bewijzen in de categorie recht hier besproken.
Er nog van afgezien dat grondrechten bestaan om overheden te beperken in hun drang tot controle.
meer Britta Böhler op boeklog
meer Britta Böhler op eamelje.net
Britta Böhler, Crisis in de rechtstaat
Spraakmakende zaken, verborgen processen
288 pagina’s
Uitgeverij De Arbeiderspers © 2004
in: typisch hollands, recht, a-z
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Britta Böhler-pagina
vrijdag 10 november 2006
Van een aantal Britse kranten die online staan, lees ik alleen de obituaries. Want, dat kunnen ze daar toch goed, om iemand te herdenken in een levendig portret waarin de rimpels en wratten niet weggelaten zijn. Waardoor de dode niet zelden een gemis bij mij achterlaat, al had ik een minuut eerder nog nooit van hem of haar gehoord.
In Nederland kunnen we dat niet, dacht ik altijd. Maar dat moet nu veranderd worden in: hier bestaat die mooie traditie niet. Want Wim Zaal bewijst in dit boek heel goed mooie portretjes te kunnen schrijven in een bladzij of tweeënenhalf.
Misschien zijn de in dit boek beschreven buitenbeentjes niet het zout der Nederlandse letteren, zo schrijft Zaal voorin. Maar de peper toch wel.
En dan trekken ze langs. Met al hun branie die later zo vaak een pose werd. Met hun drankzucht. En met hun eeuwig gebrek aan erkenning.
Al beschrijft Zaal ook zeker succesvolle auteurs. Daar kleeft alleen een ander smetje aan. Die schreven dan weer geen werk dat tot de literatuur gerekend wordt. Dit boek levert me in elk geval de aanmoediging op eens te bekijken wat een Cor Bruijn schreef, omdat die Terschellinger boeken als Sil de strandjutter absoluut niet representatief zouden zijn.
Maar met een paar van die vergetenen is sinds de publicatie van dit boek toch iets gebeurt. Zaal publiceerde het in 1995, en nam P.J. Meertens er nog in op. Dat was amper een jaar voordat J.J. Voskuil dezelfde man zou vereeuwigen in de romancyclus Het Bureau.
En ook over Willem W. Waterman wordt nog regelmatig gepubliceerd. Al had ik nog nooit iemand zo bijtend over de onaangename kanten van die man zien schrijven, als Zaal hier nu doet.
Wim Zaal, De buitenbeentjes
36 schrijvers die ik heb gekend
151 pagina’s
Uitgeverij Aspekt © 1995
in: a-z, [auto]biografisch, cultuur, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Wim Zaal-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
zondag 12 november 2006
Al heel lang geleden kondigde ik een onderzoekje aan naar het niveau van Geert Mak als historicus. Maar toen kwam dat veel te haastig geschreven pamflet van hem er tussendoor. En daarop hoefde het even niet meer.
Nu heb ik bijna spijt van dat uitstel, want Hoe God verdween uit Jorwerd is een goed boek. Al zie ik ook wel wat vakhistorici erop aan te merken kunnen hebben.
Er is in de academische geschiedschrijving een zekere plicht om het verleden te benaderen vanuit een spannende onderzoeksvraag. En dan liefst een vraag waarop het antwoord algemeen geldende verklaringen biedt voor wat er gebeurde. Maar Geert Mak toont in dit boek ontwikkelingen vooral aan de hand van verhalen, en o schande hij komt zelf ook weleens in een verhaal voor.
Dat laatste schijnt niet te mogen. Terwijl de persoonlijkheid van historici natuurlijk evenzeer aanwezig is in hun boeken. Ik heb in het verleden regelmatig gepleit om academici te verplichten om voorin hun boeken bijvoorbeeld aan te geven wat hun politieke en religieuze overtuiging is. Die opvattingen werken namelijk door.
Bovendien zet Mak schrijfvormen uit de journalistiek in, en leent hij zelfs in de romankunst gemunte methoden om te vertellen vanuit de beschreven mensen zelf. Dit alles alleen al maakt Hoe God verdween uit Jorwerd een stuk leesbaarder dan het werk van de gemiddelde historicus.
Knap aan dit boek is dat Mak aan de hand van éen dorp laat zien, wat er veranderde in twintigste eeuw. Van een actieve leefgemeenschap verwerd Jorwerd tot een tamelijk losstaande verzameling huizen, omdat de plaats voor de meeste inwoners niet meer de plek is waar ze werken, of hun inkopen doen.
Verantwoordelijk daarvoor is onder meer de enorme schaalvergroting in de landbouw, en de industrialisering van de productiemethoden in deze sector. Er waren steeds minder mensen nodig om op een boerderij te werken, en de veehouderij kreeg met dermate veel regels te maken dat het boeren voor de meesten niet meer loonde. Dus moesten zij en hun helpers iets anders, en dat was lokaal niet meer te vinden.
Maar daarmee verdween ook een manier van leven, van velen
Omdat Mak ook heeft geprobeerd op te tekenen wat die wijze van leven dan was, kreeg hij de kritiek een sentimentele zeur te zijn. Ik zie dat niet zo. Niets is pijnlijker om te lezen dan hoe het mensen aangrijpt dat hun bestaan het niet meer waard is om zo geleefd te worden.
Als er iets opvalt aan de veranderingen in de twintigste eeuw, dan wel hoe snel die ineens plaatsvonden.
overigens heb ik ook wel kritiek op dit boek
meer Mak op boeklog
meer Mak op eamelje.net
Geert Mak, Hoe God verdween uit Jorwerd
Een Nederlands dorp in de twintigste eeuw
289 pagina’s
Uitgeverij Atlas © oorspronkelijk 1996
in: economie, a-z, geschiedenis, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Geert Mak-pagina
maandag 13 november 2006
Omdat ik dit boek meteen las na Mak’s Hoe God verdween uit Jorwerd, dringen zich direct vergelijkingen op. Schreef Geert Mak over het verdwijnen van het boerenbestaan als manier van leven, doet Sleeuwenhoek ook zoiets, maar dan over het vissen als normale manier van bestaan.
Onder meer.
Dit boek gaat er vooral over wat het betekende dat de Afsluitdijk in 1932 de Zuiderzee tot IJsselmeer maakte; iets waarvan komend jaar gevierd wordt dat het 75 jaar geleden plaatsvond.
Maar beide boeken laten vooral zien welke kennis er verloren gaat, nu de natuur iets is geworden met een hek eromheen. Onder gesubsidieerd toezicht. Een toeristische attractie, ter ontspanning. Er is een immens verschil in mentaliteit en beleving ontstaan tussen toen en nu. Bossen zijn plekken geworden om te wandelen of te trimmen, niet meer het oord waar voedsel te vinden is, of nuttig hout. En op het IJsselmeer wordt van A naar B gevaren als het mooi weer is, terwijl er ooit vissers waren die uit hun hoofd konden vertellen hoe het landschap onder water eruit zag.
Mak’s boek is wel wat gelikter dan dat van Sleeuwenhoek. Door Jorwerd als uitgangspunt te nemen, is er die eenheid van plaats en kan de geschiedenis tot aan het heden worden doorlopen. Sleeuwenhoek heeft weliswaar ook éen onderwerp, die Zuiderzee, maar hij beschrijft in zijn boek vooral wat er langs de oude kust gebeurde.
Wel opent Geert Mak met zo’n goed eerste hoofdstuk, dat de rest van het boek vooral de invulling lijkt van wat daarin al wordt aangestipt.
Sleeuwenhoek’s rondreis is veel onvoorspelbaarder en grilliger, maar daardoor blijft dit boek tot op het laatste moment interessante nieuwe feiten en observaties aanreiken. Mij stoorde het ook geen moment dat hij buitenstaander blijft in de verhalen met al die mensen die hij sprak. Simpelweg omdat die zo veel verrassingen bieden.
Dat de Zuiderzee mede gesloten werd om het gevaar voor malaria hier weg te nemen, wist ik niet. Om maar éen ontdekking te noemen uit vele.
Maar het vergelijken van Mak’s en Sleeuwenhoek’s boeken is misschien wat gezocht. Ik ben vooral blij dat er twee van zulke titels bestaan, waarin de mondelinge overlevering zo’n levend onderdeel van de geschiedschrijving is. Beide boeken vullen elkaar prachtig aan.
Wat veranderde er, wat bleef er gelijk voor de mensen? Eenvoudiger kan wat ik wil weten van de geschiedenis niet worden samengevat. Sleeuwenhoek lukt het goed me daarin iets meer inzicht te geven.
Bas Sleeuwenhoek, Het schrale eind
Een reis langs de bedwongen Zuiderzee
312 pagina’s
Uitgeverij De Grintfisker © 2006
in: economie, a-z, geschiedenis, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bas Sleeuwenhoek-pagina
dinsdag 14 november 2006
Nu geen der politieke partijen enige visie toont op de wereld buiten Nederland, leek het me goed eens te kijken wat ons Europese beleid dan eigenlijk voorstelt. Dat kunt u overigens ook, dit boekje is gratis te verkrijgen bij het ministerie van Buitenlandse Zaken. Het ziet er werkelijk prachtig uit. De tekst is gezet uit de Trinité, en het binnenwerk werd gedrukt op 115 grams Munken Print cream 15. De omslag is van 220 grams Conqueror texture vergé.
Welk een rijkdom. Waar doen ze het toch van.
Al past wel enige waarschuwing hier. Dit is duidelijk een ‘ja maar’-boekje. Goedgekeurd door politici die niet gewend zijn inhoudelijk gecorrigeerd te worden, maar nu toch hun toon hebben moeten matigen. De uitslag van het referendum over de Europese Grondwet heeft het kabinet Balkenende diep geraakt. De klap van het massale nee is het nog niet te boven.
Ineens volstaat het niet meer om een onverschillig publiek alleen maar te zeggen dat die Europese Unie wel degelijk nut heeft. Plots zijn daar duidelijke argumenten voor nodig. En dat blijkt moeilijk te zijn.
Zelfs dit boekje bestaat nog altijd veel meer uit meningen dan uit feiten. Laat staan dat het relevante harde informatie geeft over de beperkingen van de EU.
Er prijken ook veelbetekenende zinnetjes in, voor de goede lezer:
De EU wordt steeds meer een gewone democratie. [32]
Waaruit ik concludeer: als het een gewone democratie wordt, is het dat nog niet. Wat ook wel klopt. Het is dat ik weet hoe het Europees Parlement werkt, en welke beperke bevoegdheden het heeft, want uit dit boekje was me dat niet duidelijk geworden.
In een gewone democratie controleren bovendien de nieuwsmedia wat er gebeurt. Maar die controle is er niet, en zal nooit komen. Er zijn geen pan-Europese media die een breed publiek informeren. Om slechts éen probleem te noemen.
Van de diplomaten bij Buitenlandse Zaken mag misschien ook niet verwacht worden dat politiek gevoelige zaken in een boekje als dit aan de orde komen. De noodzaak voor een Europees leger bijvoorbeeld? Dat zo’n idee zelfs maar bestaat, komt de lezer van dit werkje niet te weten. Al is het minister Bot toch gelukt, zij het wat verborgen, zijn kritiek te verwoorden op het besluit de Amerikanen te steunen bij hun illegale inval in Irak.
Ook op het gebied van buitenlands beleid moet daarom in de EU meer bij meerderheid worden besloten. [64]
Curieus dus vooral, dit ding.
Nederland Europa
Van droom naar daad
90 pagina’s
Ministerie van Buitenlandse Zaken © 2006
in: a-z, politiek
[+] zie de gerelateerde titels |
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
woensdag 15 november 2006
Er kwamen niet veel romans langs de laatste tijd op boeklog. Dat was omdat deze zoveel tijd kostte. En dan niet omdat het verhaal me zo boeide.
Dubbelspel speelt zich af in éen dag, in Willemstad op Curaçao, en heeft voor dat kleine tijdsbestek ruim driehonderd pagina’s nodig. Dit betekent dat die spanning in het verhaal vooral onderhuids is. Met plot alleen haalt een schrijver die lengte nooit.
Maar voor mij wilde het maar niet broeien. Ik heb meer prikkels nodig dan me gegeven werden, redenen om de bladzijde om te slaan. Slechts af en toe las ik even een paar pagina’s met plezier, maar te vaak dacht ik: waarom deelt de schrijver mij dit toch allemaal mee?
Dat ik dit boek toch uitgelezen heb, had maar éen reden. In het kader van de actie Nederland leest, zijn heel wat meer landgenoten bezig met Arion.
Het was aardig om te kijken wat voor boek voor zo’n eerste actie werd uitgekozen. Een politieke thriller is dat, over het leven in een overzees rijksdeel waar de dominante aanwezigheid van de Nederlanders nog altijd gevoeld wordt.
Over een robber domino gaat het, tussen vier nogal van elkaar verschillende mannen. Eén daarvan zal sterven. En nog meer gaat dit over de vrouwen van die mannen, want aan sterke vrouwen is dit boek opgedragen.
Nu kan ik vrijdag voor € 8,50 met anderen over deze roman gaan discussiëren in de plaatselijke bibliotheek.
Ik koop liever een boek, voor dat geld. In het treurige besef zonder enige lol waarschijnlijk éen van de beste Nederlandse romans te hebben gelezen die er na de oorlog verschenen.
Frank Martinus Arion, Dubbelspel
320 pagina’s
Stichting CPNB © 2006, oorspronkelijk 1973
Ter gelegenheid van Nederland leest 2006
in: a-z, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Frank Martinus Arion-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
donderdag 16 november 2006
Lees ik minder poëzie dan vorig jaar? Het lijkt er wel op, volgens mijn boeklog. Maar, voor het eerst vertekent dat mijn leesgedrag.
Ik lees nog evenveel gedichten als altijd, maar kies deze meestal uit bundels die hier al ergens besproken staan. En vaak lees ik dan maar éen vers, of hoogstens een paar.
Bij mijn verzameling thuis kwam ondertussen wel dit boek, en dat heb ik nu éen maal helemaal doorgenomen. Aan de markeerstrookjes tussen de pagina’s te zien. Dus komt deze verzamelbundel voor bespreking hier in aanmerking, waarbij ik dan merk er eigenlijk niet zo veel over te zeggen te hebben.
Als dichter is Lucebert uniek, in de rijke ritmes en klank van zijn taal. En soms vind ik dat prachtig, maar een ander moment lukt het me niet ook maar enige grip op enig gedicht van hem te krijgen. Dan valt me hoogstens iets op als dat hij zo vaak maar éen bijvoeglijk naamwoord per zelfstandig naamwoord gebruikt, waardoor een gedicht ook heel naar dreunen kan.
Ik heb ook gemerkt hoe zeer ‘De dode dichters almanak‘ aan mijn waardering voor Lucebert bijdraagt. In elke jaargang komen wel een paar van zijn gedichten langs. Om de toon, en het spreekritme van de schrijver erbij te weten, helpt mij.
boeken hebben hun geschiedenis
het boek is nog niet uit
het is wel een uiterst klein dun boek
een handboek een schemerboek
in de boekenkast is het altijd zoek
ook valt het van tafel in het niets
valt het tussen de woorden van praters
tussen het gebrul van elokwente sprekers
ver weg ontbladert het in het witte woud
schurftig komt het soms terug zacht
is zijn vragende oogopslag in een hoek
vergeten gaat het liggen en vergeelt
tussen de onverschillige pissebedden
wordt het een stehgeiger voor stijfkoppige
dovemansoren geen eenvoudige boodschap
verlaat meer het boek het is slaapverwekkend
ook de lezer is slaapwekkend maar die eet
vrijt slaapt en doet aan krachtsport
die werkt zich zeker tevreden in het zweet
die danst met hanetred rond zijn windei
en bereikt zo de juiste vorm de hemel op aarde
[815]
Lucebert, Verzamelde gedichten
912 pagina’s
Uitgeverij De Bezige Bij © 2002
in: a-z, poëzie
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Lucebert-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
vrijdag 17 november 2006
Bioloog Hugo de Vries verbleef op uitnodiging drie keer in de VS, aan het begin van de twintigste eeuw. Hij schreef vandaar aan zijn vrouw, en aan zijn moeder, maar publiceerde er ook drie boeken over; waarvan in elk geval de eerste een bestseller werd.
Daarom werd dit boek een fraaie mix van genres. Samensteller Erik Zevenhuizen wisselde die brieven af met de meest persoonlijke passages uit die wijdlopige boeken. En dat maakt dit niet alleen een reisboek, maar ook een historische beschrijving van de Verenigde Staten, en een biologieboek. Al was voor mij nog weer een ander aspect het meest boeiend.
De Vries heeft even een belangrijke rol gespeeld in het vervolmaken van Darwin’s evolutietheorie. Deze theorie was niet volledig, omdat die hoogstens kleine veranderingen verklaarde. Hugo de Vries introduceerde als eerste het idee dat veranderingen ook sprongsgewijs kunnen verlopen. Muteren, zo noemde hij dat. En hoewel zijn bewijzen daarvoor naar de huidige inzichten niet meer kloppen, bracht hij de wetenschap wel een stap verder.
Ik vond daarom ook de vraag interessant welke wetenschappelijke kennis De Vries bezat, en in hoeverre wij die nu nog zo gebruiken.
In 1906 bezocht hij bijvoorbeeld de dan net door een enorme aardbeving verwoeste stad San Francisco. En in zijn brief legt hij aan het thuisfront uit hoe die beving daar kon ontstaan. De Vries hangt nog de theorie aan van de afkoelende aarde. Waarin het aardoppervlak een niet erg gelijkmatig stollende korst is, die zich nog in positie zetten moet.
Alleen deze inkijkjes maken voor mij al het lezen van dit soort boeken interessant. En ook wat de ontberingen zijn waar De Vries over klaagt. Zoals dat niemand in Amerika bedienend personeel heeft. En dat hij een hotel slaapt, zonder sanitair. Wil hij naar het toilet, moet hij het gebouw uit en een zijstraat in.
Verder valt op dat onze vooroordelen over de gemiddelde Amerikaan een eeuw eerder al net zo waren.
Maar ook andere ideeën veranderen nooit.
Zo heeft De Vries, op de eerste avond van zijn eerste reis, in New York een politiek gesprek dat nu hier nog net zo gevoerd zou kunnen worden. Toen ging het over de negers, in de zuidelijke staten, die zo veel meer kinderen op de wereld zetten dan de blanken. En wat dat dan betekenen zou voor de democratie daar.
Onze angsten openbaren zich nu in vragen hoe het moet met de immigranten, in de grote steden.
Hugo de Vries, O, Wies! ’t Is hier zo mooi!
Reizen in Amerika
Gekozen en ingeleid door Erik Zevenhuizen
368 pagina’s
Uitgeverij Atlas © 1998
in: reizen, a-z, geschiedenis, biologie, [auto]biografisch
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Hugo de Vries-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
zaterdag 18 november 2006
Dat ik hier persoonlijke leesimpressies plaats, heeft een simpele reden. Professioneel een boekbespreking schrijven, is erg veel werk. Al was het maar om uit te zoeken hoe zo’n boek gezien moet worden binnen iemands oeuvre, of vergeleken met wat er verder nog zoal geschreven is.
Maar dit is nu eens boek waarover ik makkelijker een professionele recensie schrijf, dan een persoonlijke leesimpressie kan geven. Want, op het gevaar af nu erg blasé te klinken, er stond voor mij nauwelijks iets nieuws in.
Al sinds ik ‘volwassen’ boeken lees, was dat altijd om maar twee redenen. De ene was om te onspannen, en van de taal genieten. De ander reden was om te leren wat er te weten is, met als toespitsing de vraag hoe wij dat dan menen te weten.
Deze permanente nieuwgierigheid was voor mij ook een belangrijke aanleiding om wetenschapsgeschiedenis te gaan studeren.
En ziet, Bryson beantwoordt in dit boek precies die zelfde voor mij zo wezenlijke vraag. Wat weten we, en hoe kunnen we dat weten dan? Daarbij beperkt hij zich strikt tot de beschrijvingen van de natuur; het heelal, de aarde, en het leven daar weer op. Zoals het dier mens. Cultuur komt in dit boek niet voor, of hoogstens zijdelings als Bryson wetenschapsgeschiedenis bedrijft, en aangeeft wat de verschillende ideeën over een onderwerp zijn geweest in de loop der tijd.
Net als hem deel ik steeds de verbazing hoe kort wij sommigen dingen nog maar weten. En ook, hoe veel vragen er onbeantwoord zijn.
Maar veel van de schrijvers waar Bryson zijn kennis leent, heb ik zelf al gelezen.
Dit boek gaf mij dezelfde impressie die iemand zal hebben die in de krant leest over een gebeurtenis waar die zelf bij was. Heel merkwaardig. Wat Bryson meldt klopt allemaal wel, en is ook prachtig opgeschreven. Maar het is wel een samenvatting van alles, waar vaak meer over te zeggen is. Bovendien heb ik precies hetzelfde soms net even anders beleefd.
Dus doe ik dit boek rustig aan anderen cadeau. Met de woorden: lees nu maar eens wat mij al vijfentwintig jaar bezighoudt. Terwijl ik het ook wel aardig vind, maar het door de verhalende vorm mij niet expliciet genoeg is. Isaac Asimov’s Chronology of Science & Discovery bijvoorbeeld, is me liever als boek over een vergelijkbaar thema. Bovendien wist Asimov wel de cultuur in zijn tekst mee te weven. Maar dat boek zal, doordat het veel encyclopedischer opgezet werd, nauwelijks iemand tot lezen aanzetten.
Dit wel. Enfin.
meer Bryson op boeklog
Bill Bryson, A Short History of Nearly Everything
688 pagina’s
Black Swan © oorspronkelijk 2003
in: a-z, geschiedenis, biologie, aanbevolen 2006, kennis
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bill Bryson-pagina
zondag 19 november 2006
Nooit heb ik het over de kaften van de boeken waar ik iets over schrijf. Terwijl ze hier altijd wel pontificaal worden neergezet. Misschien moest dat maar eens veranderen.
De schaarse boeken waarop de schrijver ook op de voorkant staat afgebeeld, vallen uiteen in twee duidelijk verschillende genres. Of zo’n boek is een autobiografie, óf de auteur is vermaard om heel andere redenen dan zijn schrijfkunst. Dat schijnt beter te verkopen.
Charles Groenhuijsen is bekend van TV. En op die TV straalt hij zo veel betrouwbaarheid uit, dat hij werd verzocht het journaal van acht uur te gaan lezen. Hoger schijnt er niet te bestaan. Alleen ging dit niet door om een wat lullig conflict met de hoofdredacteur, waarvoor veel te veel aandacht kwam. Zoals ik hier eerder schreef; mediaverhalen gaan hier merkwaardig genoeg altijd over mutaties in het personeel. Nooit over inhoudelijke aspecten.
En zie, door het over de schrijver te hebben, kom ik er ook maar niet aan toe dit boek te bespreken. Maar toch is daarvoor éen persoonlijk aspect nog wel van belang.
Groenhuijsen is een journalist. En in dit boek probeert hij iets van het optimisme opgedaan in zijn Amerikaanse correspondententijd te verplaatsen naar Nederland. Want, het gaat hier heel goed, maar er wordt te veel geklaagd. Groenhuijsen probeert aan te geven waarom daar meestal geen reden voor bestaat.
Al moet ook hij erkennen dat het onderwijs hier toch wel in crisis is.
Maar Groenhuijsen blijft daarbij een journalist. En journalisten werken volgens vaste routines. Ze vertrouwen steevast op dezelfde bronnen en deskundigen. Helaas. Wat journalisten inhoudelijk naar voren brengen, is vrijwel altijd kennis uit de tweede hand. Zelf onderzoeken ze niets.
Hun onderzoek bestaat er hoogstens uit om iemand op te bellen, om die te kunnen citeren.
Dus, ook al doet Groenhuijsen zijn best om eens een andere draai te geven aan ontwikkelingen die het nieuws hebben gehaald, verder dan dat keek hij ook niet. Indrukwekkende eigen inzichten staan niet in dit boek.
Is het toch ook onbedoeld een autobiografie, van hoe een journalist denkt en werkt. Vaste volgers van mijn weblogs weten hoe zeer ik de blindheid van die werkmethoden laak.
Charles Groenhuijsen, Leve Nederland
Over dromers en doorzetters,
leiders en vernieuwers, helden en idealisten
285 pagina’s
Uitgeverij Balans © 2006
in: typisch hollands, a-z, politiek
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Charles Groenhuijsen-pagina
maandag 20 november 2006
Boeken zijn handel. Dat is makkelijk te vergeten, omdat de waarde van de inhoud de prijs van het bedrukte papier al gauw overstijgen kan.
Dat boeken gewoon handel zijn, valt meestal alleen op bij de extremen. Aan de hoge prijs bijvoorbeeld van de handgedrukte dichtbundel van maar twaalf pagina’s, zeer exclusief. Of omgekeerd bij een boek als dit, dat als tijdschrift werd uitgegeven. Op grauw wc-papier.
Neem nu een abonnement, dan mist u er nooit éen. Volgende maand in Libelle’s Bookazine: De paardenfluisteraar. Slechts drie euro ook weer, minus dat psychologische stuivertje.
Aan die titel is al te zien dat tijdschriftenuitgeverij Sanoma geen enkel risico neemt. Alleen de al beproefde bestsellers zijn goed genoeg voor u.
Maar goed, dit zal de enige titel blijven die ook ooit las in deze reeks. Het wilde mij namelijk niet wennen, die twee lange kolommen tekst op éen pagina. Had ik de ene eindelijk doorgelezen, kon nog de bladzijde niet worden omgeslagen, want er stond nog een andere kolom op met tekst.
De omstandigheden waren er niet naar om me in dit boek te verliezen.
Terwijl het toch zo’n gek boek nog niet was. Gewoon een goed geschreven ding over een gezin, met een geheim. Over drie dochters die na de dood van hun moeder eindelijk gaan praten over twintig jaar daarvoor, toen hun vader stierf.
Treuren om de verzonnen ellende van een ander is ook vermaak. Boeken zijn handel.
Nicci Gerard, De onderstroom
92 pagina’s
Libelle Bookazine © 2006, oorspronkelijk 2003
Vertaling van: Things We Knew Were True
in: a-z, periodieken, vertaald
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Nicci Gerrard-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
dinsdag 21 november 2006
Barbara Stok heeft inmiddels alweer een nieuw album uit, maar ik had deze nog niet gelezen.
Al is dat niet helemaal waar. Gedeelten uit dit boek zijn al eens apart uitgegeven; soms in mini-albums, soms ook in andere gelegenheidsuitgaven.
Dus is dit wel een mengelmoesje, met veel gags van éen pagina. Maar eigenlijk deed dat er niet toe. De constante factor in al haar albums is Barbara Stok zelf, en haar dagelijkse leven.
En haar vind ik gewoon vaak ontwapend.
Barbara Stok, Nu we hier toch zijn
128 pagina’s
Uitgeverij Nijgh & Van Ditmar © 2005
in: a-z, humor, strips/graphic novels
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Barbara Stok-pagina
woensdag 22 november 2006
Er zijn boeken die ik eeuwig kan blijven lezen. Maar er zijn ook boeken waar ik zo lang over doe, dat op het eind het begin me al niet meer bijstaat. Dit was er zo éen van die laatste soort. Een moeizamerd.
Een teleurstelling.
Op zich lag dat misschien nog niet eens aan de gebundelde artikelen erin. Het was weer eens vooral het gebrek aan eindredactie dat me mateloos stoorde. Had ik net het ene gelegenheidsstuk gelezen van de vorig jaar overleden psychiater Van Dantzig, stond in het volgende weer veel van hetzelfde. Kon ik het beter wegleggen.
Maar wie moest hij dan herhalen?
Het kan zijn dat veel van artikelen en speeches in deze bundel voor een algemener publiek geschreven zijn dan ik inmiddels ben nu. Nogal wat van de constateringen die Van Dantzig in dit boek doet, komen mij namelijk zo gratuit voor.
Er wordt in stilte veel geleden.
Ieder mens is interessant.
Maar dit boek stond zo in contrast met het beeld dat ik me van de auteur had gevormd. De wijsheid ontbrak die hij in interviews wel had. En ter compensatie was er verder zo weinig.
Dat ik aan het eind alweer vergeten was waar de beginstukken over gingen, komt in elk geval omdat er voor mij niets nieuws of memorabels in stond. Niets dat nu eens zo verrassend verwoord was dat ik er plots door verrijkt werd.
Ik bedoel, wijsheid hoeft me echt niet cadeau te worden gedaan. Maar een leesinspanning moet ook niet helemaal niets opleveren.
A. van Dantzig, Is alles geoorloofd als God niet bestaat?
Over geestelijke gezondheidszorg en maatschappij
211 pagina’s
Uitgeverij Boom © 1995
in: a-z, biologie, bundels, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de A. van Dantzig-pagina
donderdag 23 november 2006
Dit lijkt het jaar van Bill Bryson te worden voor mij. Zijn boeken geven me zonder meer veel leesplezier. En bij play.com kosten ze ook nog weinig.
Maar als ik zo’n boek als dit dan ga analyseren, blijft er niets van over. Wat er misschien wel voor pleit het uitpluizen van boeken gewoon maar te laten. En dus gewoon mijn gevoel te laten spreken.
Ik bedoel, Bryson reist weer eens wat rond, zonder enig duidelijke aanleiding. Dat deed hij vaker in boeken. En toevallig was zijn territorium nu Europa, in het jaar 1990. Waarbij alleen opmerkelijk is dat hij Roemenië bezocht onder het oude regime, of dat toen Joegoslavië nog heel even éen land was.
De rest van de vele veranderingen dat jaar worden niet opgemerkt.
Op de ouverture van dit boek na, als hij hoog in Noorwegen het noorderlicht wil zien, zijn de reisdoelen ook zelden bijzonder. Steden die toch al veel toeristen trekken zijn dat, voor een deel. En het is zelden uitzonderlijk waar hij naar gaat kijken.
Bryson toont zich bovendien een eenzame reiziger, die nauwelijks contacten opdoet onderweg. Dit is opnieuw een haast autistisch reisboek.
Maar zo droog humoristisch als hij het beschrijft…
Het is natuurlijk uitermate herkenbaar wat hem overkomt onderweg. Iedereen voelt zich op reis weleens net zo’n sukkel; als het eten niet deugt, de hotelkamer een gevangeniscel is, of iedereen hetzelfde idee heeft gekregen dezelfde bezienswaardigheden te bekijken.
Bill Bryson, Neither Here Nor There
Travels in Europe
304 pagina’s
Black Swan © 1991
in: reizen, a-z, humor, books in english
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Bill Bryson-pagina
vrijdag 24 november 2006
De dunste essaybundel in bladzijden was dit in de verzameling. Maar bij Van Heerden telt vooral wat er staat, niet hoeveel er van is. Minder is meer.
Interessantst in dit boek vond ik zijn gedachtenexercitie over ‘Het publieke ongenoegen’, die geschreven werd voor H.J.A. Hofland. Daarin signaleert Van Heerden, tien jaar voor de onvrede ook in het stemgedrag zichtbaar werd, wat mensen stoort aan de politiek.
De samenleving valt niet uiteen in zwakken en sterken, zo stelt hij daarbij. In al hun retoriek vergeten politici altijd diegenen die net boven de minima staan psychologisch te steunen. En zo wordt als vanzelf een rancune gecreëerd tegen een overheidsapparaat dat zich vooral inspant voor de laagsten, waaronder zo veel allochtonen zijn. Bureaucratie is bovendien een merkwaardig conservatieve kracht.
In ditzelfde artikel legt Van Heerden ook uit, lang voor een Jan Peter Balkenende op ‘normen en waarden’ ging hameren, waarom politici ongeschikt zijn om een morele discussie te entameren. Zij zij immers geen neutrale deelnemers aan zo’n publiek debat. Politici hebben er belang bij hun regeringsmandaat te verlengen, of om dat van anderen juist aan te vallen. Daarom zullen ze nooit iets zeggen dat het partijbelang kan schaden.
Het is door zulke principiële opmerkingen dat mijn blik gescherpt wordt, omdat het altijd zo makkelijk is om meegesleept te worden in iets dat eenieder ineens belangrijk vindt. Hopelijk beklijft deze kennis nu eens.
meer Van Heerden op boeklog
Jaap van Heerden, Van oude en nieuwe trauma’s
120 pagina’s
© 1993
in: Jaap van Heerden, Wees blij dat het leven geen zin heeft
409 pagina’s
Uitgeverij Ooievaar pockets, 1996
in: a-z, filosofie, bundels
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Jaap van Heerden-pagina
zaterdag 25 november 2006
Een prijslijst zit er helaas niet bij. Dat had deze catalogus nog net even wat waardevoller gemaakt, als ik hem bewaar. Niets mooier dan om over twintig jaar eens te kijken wat een groothandel in elektronica voor producten kon leveren, en wat die ooit kostten.
Catalogi als deze, verdwijnen. Websites zijn goedkoper in gebruik.
Zeker op een gebied waarin de ontwikkelingen zo snel kunnen gaan.
Zo viel me op hoezeer computers inmiddels een vanzelfsprekend onderdeel zijn bij het meten en regelen. Een oscilloscoop heeft niet eens een eigen scherm meer, maar is een randapparaat geworden en komt met een USB-aansluiting.
Maar PC’s of laptops kunnen niet eens gekocht worden bij deze leverancier. Veroudert het assortiment in zo’n dikke papieren catalogus als deze ook minder snel. Dat is slim, zo moet ik de Velleman-groep nageven.
De nerd in mij kan verlekkerd bladeren door pagina’s met condensatoren, of fotoweerstanden. Gewoon, omdat het prettig is te weten dat dit allemaal nog bestaat. Niet omdat ik daar iets mee wil, of dat het spul mijn begeerte op zou roepen.
Want, dat valt wel op. In een catalogus als deze staan typisch de spullen om iets mee te doen. Onderdelen zijn het, die een droom kunnen verwezenlijken. Nooit het stof van dromen zelf.
Algemene Catalogus
Versie 10.0 Nederlands
788 pagina’s
Velleman-groep © 2006
in: a-z, [web] technologie, periodieken
[+] zie de gerelateerde titels |
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
zondag 26 november 2006
Elders schreef ik laatst over mijn eeuwige fascinatie voor ‘de geschiedenis van het ik‘. Wat is het toch dat bepaalt wie ik nu ben en wat ik wil? En hoe kan dit zijn veranderd, in de loop der geschiedenis?
Dit is een misschien wat warrige manier om uit te leggen waarom ik deze memoires van Ayaan Hirsi Ali zo prachtig vond. Zelden zo’n duidelijke geschiedenis van een ik gelezen. Haast nog nooit iemand gezien die zich zo duidelijk bewust was van wat er allemaal invloed heeft gehad op haar denken, en hoeveel moeite het kost om het benauwende daarin te overwinnen.
Of dat nu de eisen waren die de clan waarin ze geboren is aan haar stelde, vanuit de traditie. Of dat nu het politiek correcte denken in Nederland was.
Hierom, en door vele verwikkelingen in haar levensverhaal, is het ook geen moment vervelend om een levensverhaal te lezen van iemand jonger dan ikzelf. Hoogstens moet opgemerkt worden dat sommigen perioden in haar leven wat teveel pagina’s krijgen, en andere weer te weinig, volgens mij. Met wat meer wisselingen in het tempo van de vertelling had dit een groots boek kunnen zijn.
Nu miste ik bijvoorbeeld aandacht voor de boeken die Ayaan Hirsi Ali al eens eerder schreef. Ook al omdat ik daar éen van las, en er niet veel mee kon. Niet dat ze geen gelijk had, wat mij betreft. Maar het was zo’n loodzwaar, verpletterend gelijk dat het mij niet aanzette om met de schrijfster mee te gaan denken.
Mijn vrijheid verklaart zoveel meer van waarom Hirsi Ali is zoals ze is. Waarom ze zich telkenmale keert tegen de traditie, als die gevaren in zich bergt. Of onrecht.
Maar als dit boek iets bewijst, dan wel hoe eenzaam iemand worden kan die zelf durft na te denken. En wat de consequenties zijn als iemand het op dit moment aandurft onprettige waarheden uit te spreken.
Ayaan Hirsi Ali, Mijn vrijheid
448 pagina’s
Uitgeverij Atlas © 2006
Geautoriseerde vertaling uit het Engels
in: religie, a-z, aanbevolen 2006, politiek, [auto]biografisch, vertaald, cultuur
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Ayaan Hirsi Ali-pagina
helaas, er staat verder niets van dezelfde auteur of instantie op boeklog
dinsdag 28 november 2006
Ultramarijn is een prachtig geschreven boek, dat mij evenwel niet genoeg bood om te beklijven. Dat was merkwaardig. Maar het voelde voor mij haast alsof Van Woerden bewust moeite heeft gedaan afstand te creëren tussen lezer en boek. Mogelijkheden tot identificatie waren er bijvoorbeeld niet.
Bovendien ging ik me afvragen waarom ik lezen moest wat me werd voorgezet. Wat ik nu precies met de personages aan moest.
Dat kwam zeker door het verhaal. En, dat komt ook door wat ik weet over het vertellen van verhalen in romans.
Een probleem daarbij is momenteel namelijk dat éen van de oerthema’s in de vertelkunst nauwelijks meer met fatsoen te brengen is. De ‘liefde ondanks alles’ is nauwelijks nog als onderwerp voor een roman te gebruiken zonder in extremen te vervallen; in een steeds invidueler wordende samenleving, waar mensen zelf wel bepalen met wie ze een relatie aangaan, in plaats van uitgehuwelijkt te worden.
Maar die gefnuikte, of die onmogelijke liefde, levert boeken wel automatisch een ontstellend sterk plot op. Krijgen ze elkaar? Of, kan dit blijven bestaan, ondanks alle weerstanden in de maatschappij? Het zijn allebeide fantastische vragen om iemand tot doorlezen te dwingen.
Van Woerden speelt ook wel dit gegeven, maar doet dit zo doorzichtig dat het voor mij als plotelement wegviel.
En toen bleef er dus een boek over dat nog als een aanklacht gelezen kan worden tegen het gif dat toerisme heet; of hoe de authentieke cultuur in een land aan de Middellandse zee langzaam verdwijnt.
Niets was er dat mij tot uitlezen dwong dan eerbied voor de pas overleden schrijver. Broeierig was het in het begin, en broeierig bleef het de hele tijd. Zo zeer zelfs dat het viezig begon te voelen. Enig raakvlak met wat ik van een boek verlang, was er niet. Terwijl ik Van Woerden’s Tikoes éen van de beste Nederlandse romans ooit blijf vinden, bleef deze daar ver bij achter.
Goed, dan staan er fantastische fragmenten in; plotseling even hel helder opflikkerende taalpracht. Maar die hadden zo veel effectiever kunnen zijn in een steviger zetting.
Henk van Woerden, Ultramarijn
300 pagina’s
Uitgeverij Podium © 2005
in: a-z, fictie nederlandstalig
[+] zie de gerelateerde titels | of bekijk de Henk van Woerden-pagina
