Inhoud:

Peter Handke · Angst van de doelman voor de strafschop

Peter Handke · Phantasien der Wiederholung

Peter Handke · Angst van de doelman voor de strafschop

Ik herlas dit boek om twee redenen. De meest directe aanleiding was om na te gaan of de associaties wel klopten die opkwamen bij het lezen van Kjærstad’s thriller Rand. En mijn herinnering bedroog me hier niet.

Ook wilde ik weten of dit boek werkelijk zo saai was als ik het mij herinner. Bij dikkere boeken geloof ik mijn oorspronkelijke oordeel dan meestal wel. Dunnetjes als deze kunnen makkelijk nog eens geprobeerd.

Maar mij viel weer op dat het bij Handke’s werk raak of mis is. Of er komt iets in voor dat me meesleept, en dan werd zo’n boek een favoriet. Of de tekst sluit me meteen al buiten, om nooit ergens een opening te bieden, en dan is het lezen een lijden.

Vergeten was ik dat Handke een alleswetende, maar kille registrator is in dit boek. Die positie werd bij het lezen vrij irritant. Zijn schrijven doet me daarom ook wat onhandig gedateerd aan; het lijkt een stijltje van toen even ooit, ja. Want, afwijken van de traditionele verteltechnieken is éen ding, miskennen dat in de traditie ook eeuwen ervaring ligt opgesloten, is iets anders.

Alles krijgt in Handke’s registratie evenveel lading mee. Van de beslissing van amateur-doelman Bloch om vrouw en kind te verlaten, tot wat hij eet. Van die moord, tot het stof dat hij ziet onder een bord met opgeprikte vlinders. Dat kan, maar lijkt al gauw een trucje.

Die Angst des Tormanns beim Elfmeter is wel een ijzersterke titel. Maar ook de enige reden om het bestaan van dit boek te onthouden.

Peter Handke, De angst van de doelman voor de strafschop
94 pagina’s
A.W. Bruna & Zoon © 1977
Vertaling van Die Angst des Tormanns beim Elfmeter © 1970

in: romans, a-z, Deutsch [& übersetzt]

[+] zie de gerelateerde titels

Peter Handke · Phantasien der Wiederholung

Ik trainde mij er nu in om op alles wat op mij afkwam onmiddellijk met taal te reageren, en ik ontdekte dat op het moment van het beleven juist deze tijdsprong lang ook de taal ging leven en meedeelbaar werd; een moment later zou het al weer de dagelijkse gehoorde, van vertrouwdheid nietszeggend geworden, hulpeloze ‘je-begrijpt-wel-wat-ik-bedoel’-taal van het communicatietijdperk zijn geworden. Een tijdsprong lang werd de woordenschat, die dag en nacht door mij heentrok, concreet.

Dit schreef Peter Handke in 1977 bij de publicatie van Das Gewicht der Welt, zijn eerste boek met alleen maar losse aantekeningen. Dat boek is erg belangrijk voor mij geweest. Handke leerde me daarmee kijken, in taal.

Lang kende ik Das Gewicht der Welt zelfs bijna uit mijn hoofd. En waar Handke aantekeningen uit dat boek gebruikte voor zijn scenario van de film Himmel über Berlin herkende ik dat.

Maar dat was eens. Na Das Gewicht der Welt verscheen bijvoorbeeld het vergelijkbare Die Geschichte des Bleistifts nog, en dat boek zei me al minder.

Dat het hier te bespreken boek in 1983 uitkwam, ontging me geheel. Pas veel later, toen de boekhandel via internet op gang kwam, en ik ging kijken wat er in mijn collectie ontbrak, viel deze titel me op. Het recept kende ik natuurlijk al wel, dus was het vertrouwd dit bandje blind te kopen.

En ach, nu denk dat 100 pagina’s eigenlijk de perfecte lengte is voor zo’n boekje met particuliere aantekeningen. Dan stoort het nog net niet dat er nooit eens een paragraaf eindigt met een punt, maar zo ophoudt dat het lijkt of er nog meer kan komen.

Nu ook overheerst de bewondering voor wat de schrijver lukt met taal. Ik markeer eens iets voor later, om nog eens over na te denken. Maar dwingend is het allemaal niet meer.

Peter Handke, Phantasien der Wiederholung
99 pagina’s
Bibliothek Suhrkamp, 1996, oorspronkelijk 1983

in: a-z, [auto]biografisch, Deutsch [& übersetzt]

[+] zie de gerelateerde titels