1584 titels online, sinds 1.i.2005

Gijs Groenteman
Ischa

Ik heb wat gewacht met het lezen van dit boek. Er was even zo’n stuwing van aandacht voor Ischa Meijer rond Valentijnsdag, toen het tien jaar geleden was dat hij stierf. Op dat moment had ik wel weer genoeg van die man.

Waarschijnlijk werkt dat toch nog mee in mijn oordeel over dit boek.

Het is een gevaar van iedere biografie dat de besproken hoofdpersoon te onsympathiek wordt om het nog de moeite waard te maken verder te lezen. En dat gevaar bestaat helemaal in een biografie waarin alleen over de mens gesproken wordt, en de inhoud van zijn werk er grotendeels buiten blijft.

Gijs Groenteman heeft op zich een prachtige vorm gevonden om de herinnering aan Ischa Meijer op te roepen. Stemmen van bekenden van hem wisselen elkaar af, zonder tussenkomst van de interviewer. De meester van het geschreven interview in monoloogvorm wordt als ware het een extra eerbetoon geportretteerd in stukjes monoloog van anderen.

Alleen dat mannetje zelf — met zijn hoerenloperij, zijn eeuwige vreemdgaan, zijn hunkeren naar erkenning — dat mannetje werd mee steeds onsympathieker.

Ik ging me ineens afvragen wat er dan werkelijk nog beklijfd van zijn werk tien jaar later. En dan moet toch gezegd worden dat wie uitblinkt in het interview vooral zijn best doet onmiddellijk spraakmakend te zijn. Dat alleen al bekort de houdbaarheid van het werk met grote mate.

Gijs Groenteman, Ischa
Verhalen van verwanten, vrienden en vrouwen
221 pagina’s
Uitgeverij Promotheus, 2005

Theo van Gogh
Prettig gesprek

Hoe zal Theo van Gogh herinnerd worden? Afgezien van de brute manier waarop hij vermoord is… Zal ook maar iets van zijn eigen werk houdbaar blijken te zijn?

Theo van Gogh was een begenadigd interviewer. Maar dat was hij dan wel op televisie. Waar het positief opviel dat hij luisterde, en oprechte belangstelling voor zijn gasten had. Die twee eigenschappen alleen al onderscheidden zijn optredens enorm van het doorsnee stukgeproduceerde toneelstukje, dat zo vaak voor interview moet doorgaan op TV.

En, de gesprekken die hij voerde, mochten even duren. Wat indertijd ook bijzonder was.

In dit boek zijn een aantal opvallende interviews verzameld die Van Gogh voor de Amsterdamse kabeltelevisie afnam tussen 1989 en 1992. Wel zijn deze gesprekken voor publicatie bewerkt; gestileerd en ingekort.

Al die gesprekken waren met bekende Nederlanders, waaronder aardig wat schrijvers. Auteurs zelfs ruim op boeklog vertegenwoordigd, als Boudewijn Büch, Maarten ’t Hart, Theodor Holman, Kees van Kooten, Hein de Kort, Jan Mulder, en Joost Zwagerman.

Daarvan viel bijvoorbeeld bij Van Kooten op, dat Van Gogh prettig sceptisch is over diens bescheidenheid. Ook vond ik opmerkelijk dat Van Kooten toen al een voorzetje gaf naar wat tijden later op DVD zou verschijnen; een verzameling met onvergetelijk komische scènes van hem en Wim de Bie.

De sterkste gesprekken vond ik evenwel de interviews met mensen waar iets triests aan is. Of was. Zoals Dolf Brouwers.

Tegelijk is dat interviewen wel een bedenkelijke vaardigheid, zoals Ischa Meijer aangeeft in het interview dat Van Gogh met hem had:

TvG:	Wanneer werd je goed?
IM	Met interviewen? Het valt me achteraf altijd ontzettend tegen.
TvG	Lees je ze weleens terug?
IM	Stiekem weleens een keer. Zo’n bundeltje.
TvG	En dat valt dan niet mee?
IM	Nee dat valt niet mee. En waar ben je dan het beste in, hè? Het is ook heel treurig om daar het beste in te zijn. Lijkt me. In het weergeven van andermans woorden.

Ik miste het bewegende beeld niet, bij het lezen van deze bundel. En het boek had van mij rustig dubbel zo dik mogen zijn. Tegelijk geloof ik niet dat me iets van de inhoud zal bijblijven.

Maar dat geldt nu eenmaal voor de meeste gesprekken, hoe prettig ook.

Theo van Gogh, Een prettig gesprek
183 pagina’s
L.J. Veen, 1992