Titels opgenomen onder het label auf Deutsch [& übersetzt]:
Ach Europa!
Hans Magnus Enzensberger bezocht eind jaren tachtig zeven Europese landen, en poogde daarbij telkens de karakteristieken vast te leggen, van bijvoorbeeld volksaard of de aard van bestuur. Dit is daarmee een reisboek, maar dan anders, en in sommige opzichten rijker. ... lees verder »
All Life Is Problem Solving
Karl Popper
Een nadeel aan boeklog is dat het op 1 januari 2005 begon, en dit betrekkelijk laat was in mijn lezende leven. Aan canon is voor die tijd al veel gepasseerd. En hoewel het ware lezen voor mij uit herlezen bestaat, ... lees verder »
Alte Meister
Thomas Bernhard
Na Alte Meister is het duidelijk. Ik hoef geen pogingen meer te doen om de bellettrie van Bernhard te lezen. Interviews met hem blijven de moeite waard, en de korte stukken die hij voor de media schreef eveneens. Misschien ook ... lees verder »
Angst van de doelman voor de strafschop
Peter Handke
Ik herlas dit boek om twee redenen. De meest directe aanleiding was om na te gaan of de associaties wel klopten die opkwamen bij het lezen van Kjærstad's thriller Rand. En mijn herinnering bedroog me hier niet.
Ook wilde ik weten ... lees verder »
Aphorismen
Georg Christoph Lichtenberg
Elke bloemlezing uit de kladboeken van Georg Christoph Lichtenberg [1742 – 1799] brengt uitspraken naar voren die me in een andere uitgave waren ontgaan. Zo rijk is diens werk. Zo veel ook kan me ontgaan bij het lezen. Aforismen eisen ... lees verder »
Aphorismen
Friedrich Nietzsche
Elk jaar neem ik me voor tenminste éen boek of serie boeken te lezen die een extra inspanning eisen. Misschien dat het lezen tegenvalt, maar dan blijft er in elk geval nog de trots over de moeite te hebben genomen. ... lees verder »
Atem
Thomas Bernhard
Het derde deel in de reeks van autobiografische romans, maar het eerste waarin Bernhard de kronkelzin slechts sporadisch inzet. Hij heeft ook meer te beschrijven dan in de eerdere boeken, die eerder herinneringen aan woorden leken dan herinneringen in beelden.
De ... lees verder »
Aufmacher
Günter Wallraff
Drie maanden werkte Günter Wallraff onder de schuilnaam Hans Esser voor Bild-Zeitung. Het jaar was 1977. De dagelijkse oplage van dit boulevardblad lag toen op 4,5 miljoen -- waarmee het de grootste krant in Europa was. Door dit bereik alleen ... lees verder »
Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge
Rainer Maria Rilke
Er is toch éen modernistische roman geweest die ik ooit met interesse heb gelezen. Maar dat was wel een hele vroege. Rainer Maria Rilke's Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge namelijk; een roman in de vorm van een dagboek. Al zal ... lees verder »
Aus einem Rapial und andere Aphorismen
Robert Musil
Verzamelde werken. Elke beetje schrijver mag na zijn of haar dood hopen op de uitgave van een reeks met verzamelde werken.
Maar een vraag is toch wat ik als lezer aan zulke boeken heb.
Het verzamelde werk van iemand is vaak ... lees verder »
Austerlitz
W.G. Sebald
De roman Austerlitz riep een vraag op over de relatie tussen fictie en werkelijkheid. Een lastige vraag. Omdat het standpunt dat ik daarbij inneem een duidelijk minderheidsstandpunt is. Iedereen vindt dit een geweldig boek. Ik vind dat de werkelijkheid erin ... lees verder »
Babel – Bibel – Bibliotek
Susanne Engelmann
Elias Canetti [1905 – 1994] heeft een hele reeks boeken uitgebracht waar vooral aantekeningen in staan. De bekendste daarvan zijn Die Provinz des Menschen, en Das Geheimherz der Uhr. Maar ook de andere delen zijn allemaal heel rijke boeken, waar ... lees verder »
Berlijnse jeugd
Walter Benjamin
Walter Benjamin [1892 – 1940] wordt ineens weer gelezen in Nederland, zo viel me op. Er is recent een bundel met zijn bekendste essays verschenen. Maar meer nog duiken ideeën van de man ineens bij anderen op als citaten.
Benjamin's werk ... lees verder »
Blaubart
Max Frisch
Deze vertelling dwong me om mijn mening op de laatste pagina alsnog bij te stellen. Wat daarmee aantoont dat het in elk geval nut heeft om altijd het eind te lezen van een boek. Zelfs al heeft het daarvoor niet ... lees verder »
Briefe an Georges
Veza und Elias Canetti
De Duitse kritiek was nogal opgetogen over dit brievenboek, toen het uitkwam in 2006. Jarenlang hadden Elias Canetti [1905 – 1994] en zijn vrouw Veza [1897 – 1963] gecorrespondeerd met diens jongste broer Georg. Maar deze brieven werden pas in ... lees verder »
Dagboek 1966 – 1971 | Tagebuch 1966 – 1971
Max Frisch
Dit dagboek van Max Frisch is geen dagboek in de normale zin van het woord, maar een uitpuilende verzameling van uitgewerkte aantekeningen, en enkele readymades. Nuttig voor zijn werk. Typografisch wordt duidelijk verschil gemaakt tussen de soorten passages. En uit ... lees verder »
Dürfen darf man alles
Kurt Tucholsky
Elders op boeklog beknor ik ene Gert de Ley, omdat deze er zijn beroep van heeft gemaakt de boeken van schrijvers te plunderen op leuke zinnetjes. En van al die losstaande zinnetjes maakt De Ley dan weer boekjes. De parasiet.
Tegelijk ... lees verder »
Die Kunst, Recht zu behalten
Arthur Schopenhauer
Gelijk krijgen interesseert me niet wezenlijk. Gelijk hebben is belangrijker, zo zeg ik Karel van het Reve na. Omdat gelijk hebben altijd gekoppeld blijft aan de vraag waarom iets dan wel zo is.
En er zijn slechts weinig eeuwige waarheden.
Maar, ... lees verder »
Dienstboekje
Max Frisch
Deze memoires van Max Frisch over zijn diensttijd bieden een perfecte stem tegen John McPhee's beschrijvingen van het Zwitserse leger. Waar de Amerikaan veel nadruk legt op de militaire kracht van het land, spreekt die voor Frisch een stuk minder ... lees verder »
Donderslagen op muziek
Georg Christoph Lichtenberg
Gemeten naar de Duitstalige boeken in mijn kasten lees ik in die taal vooral chagrijnen. Misschien omdat een stekelige opmerking in het Duits nog net even iets venijniger klinkt.
Humor zoek ik dan vooral weer bij Engelstalige schrijvers. Merkwaardig zijn ... lees verder »
Ecce Homo
Friedrich Nietzsche
Nietzsche las ik voor het eerst op een te jonge leeftijd. Net als Schopenhauer trouwens. Dat is een nadeel aan filosofen die ook een zin konden schrijven, en dus door anderen geciteerd worden dan alleen de kaste van beroepsfilosofen. Ze ... lees verder »
Eenzaamheid van stervenden in onze tijd
Norbert Elias
Veel boeken van Norbert Elias [1897 – 1990] lijken aanvullingen op zijn hoofdwerk Über den Prozeß der Zivilisation. Zoals ook dit essay, waarin de socioloog de taboes bekijkt die er rond de dood zijn gegroeid.
Voor een deel beschrijft hij daarbij ... lees verder »
Er is geen vrouw die deugt
Arthur Schopenhauer
De hernieuwde kennismaking met Canetti en Frisch herinnerde me eraan hoe graag ik altijd Duits heb gelezen. Maar dan wel het Duits van auteurs die de taal gebruiken om helderheid te scheppen, want er bestaat ook een veel verhullend Professorenduits ... lees verder »
Essay over de geslaagde dag
Peter Handke
Peter Handke dacht hardop na over wat een dag geslaagd zou kunnen maken. En of hij dan ooit weleens een geheel geslaagde dag had meegemaakt.
Hij wist wel zeker van niet. Hij herinnerde zich er in elk geval geen.
De poging om ... lees verder »
Essay over de jukebox
Peter Handke
In tegenstelling tot het Essay over de moeheid hoort het Essay over de jukebox niet tot het genre dat het zegt te vertegenwoordigen. Foutje van de vertaler. Door bij het eerste boek uit een reeks de 'poging' uit Handke's titel ... lees verder »
Essay over de moeheid
Peter Handke
In mijn streven om alle literaire vertalingen in mijn kasten te vervangen door de originelen ben ik nu toch op een barrière gestuit. Soms is het oorspronkelijke boek namelijk niet beter dan de vernederlandste versie. Het Essay over de moeheid ... lees verder »
Gedichte
Ingeborg Bachmann
Elke dichter is zo goed als zijn of haar beste werk. Punt. Wat het dan weer bijna onmogelijk maakt een overzichtsbundel te bespreken als deze, van Ingeborg Bachmann [1926 – 1973]. Deze heeft enkele gedichten geschreven die ik goed vind; ... lees verder »
Gekleurde schaduwen
Georg Christoph Lichtenberg
De reeks Privé-domein telt op het moment van schrijven 266 delen. Daarvan heb ik er een kwart --- of eigenlijk meer nog, als de titels meetellen die ik in de oorspronkelijk taal bezit, en niet in de Nederlandse vertaling. Toch ... lees verder »
Geschiedenis van Norbert Elias
Norbert Elias
Merkwaardig dat ik dit boek nooit eerder heb gelezen. Norbert Elias is een held van mij. Zijn boek Über den Prozeß der Zivilisation was een voorname reden opnieuw te gaan studeren. Zijn denkperspectief maakte nogal wat indruk, omdat het hem ... lees verder »
Gestern unterwegs
Peter Handke
Ik begon aan dit boek voor ik de drie lange essays herlas die Handke in 1989 en 1990 publiceerde. Dat was in de hoop iets te leren over de ontstaansgeschiedenis van deze boeken. Vervolgens kostte het haast een jaar om ... lees verder »
Große Wanderung
H.M. Enzensberger
Dit essay van Enzensberger herinnerde mij er ineens aan dat ik het ooit leuk vond om naar lezingen te gaan. Die lust is er inmiddels niet meer. Vermoedelijk omdat ik sindsdien beroepshalve menige lezing heb bijgewoond; en sindsdien enkel nog ... lees verder »
Hammerstein oder der Eigensinn
Hans Magnus Enzensberger
Van sommige boeken vraag ik me tijdens het lezen af waarom ik ze ook weer lezen wilde. Meestal is dat een slecht teken. Goede boeken nemen de gedachten mee, en roepen niet ondertussen al metavragen op.
Bij Hammerstein oder der Eigensinn ... lees verder »
Herzzeit
Ingeborg Bachmann & Paul Celan
Wat verwachtte ik precies van deze brievenbundel? Niet heel veel, gezien mijn al eerder geformuleerde voorbehoud over brievenverzamelingen. Boeken als deze zijn vooral bronnenboeken. Het verhaal, zo dit er is, dat de brieven vertellen, komt pas tot leven met extra ... lees verder »
Homo faber
Max Frisch
Homo faber kwam in 1991 uit als film, zoals op het buikbandje staat dat ik altijd van mijn boekexemplaar heb bewaard. En het is ook een nogal filmisch boek, zo constateerde ik bij deze herlezing. Met reeksen aan prachtige beelden, ... lees verder »
schwarz_ik.jpg)
Ik
Lieselotte Schwarz
Het is als academisch gevormd lezer merkwaardig om van een prentenboek bedoeld voor kleuters te zeggen dat het me wat tegenviel in de behandeling van zijn onderwerp. Toch geldt dit oordeel wel voor Ik.
Elders heb ik ooit uitgebreid mijn ... lees verder »
K.M. Wiegand
Marcel van Eeden
De van oorsprong Haagse kunstenaar Marcel van Eeden publiceerde jarenlang éen tekening per dag op zijn weblog. En ik bekeek ze alle dagen.
Die tekeningen hadden altijd hetzelfde liggende formaat, en waren immer gemaakt met een zwart negro-potlood. Verder zei Van ... lees verder »
Kälte
Thomas Bernhard
Na drie normale romans lijkt dit ineens slechts een opgeklopte novelle te zijn, die door de grote gebruikte letter de normale hoeveelheid pagina's vullen moet.
De hoofdpersoon in deze autobiografische reeks is in een sanatorium aangekomen voor longpatiënten, en valt ... lees verder »
Keller
Thomas Bernhard
Dezelfde bezwaren die ik bij het eerste deel had, gaan ook op voor het tweede deel uit deze cyclus autobiografische romans. De zinnen die kronkelen voort, en Thomas Bernhard zet overtuigd de herhaling in als middel om te bezweren. Dat ... lees verder »
Kind
Thomas Bernhard
Het bevreemdde me altijd dat alleen deze roman maar in het Nederlands vertaald was, en als enige in die reeks van vijf werd opgenomen in de serie privé-domein van de Arbeiderspers. Nu ik elk van Bernhard's autobiografische boeken heb gelezen, ... lees verder »
Kristalpaleis
Peter Sloterdijk
Op de website van Peter Sloterdijk staat als een nieuwtje vermeld dat hij de Sigmund Freud-prijs voor wetenschappelijk proza heeft gewonnen. Daar moest ik om giechelen. Sigmund Freud in éen adem noemen met wetenschappelijk proza vind ik nogal gewaagd. Misschien ... lees verder »
Krokodile im Stadtgraben
Georg Christoph Lichtenberg
Georg Christoph Lichtenberg [1742 – 1799] heeft me veel geleerd, al was éen ding daarvan onbedoeld. Lichtenberg maakte ruim achtduizend aantekeningen tijdens zijn leven --- terloops, zoals een koopman op een handelsdag notities in een kladboek maakt, met de bedoeling ... lees verder »
Kunst van het beledigen
Arthur Schopenhauer
Er zullen maar weinig filosofen zijn, uit wier oeuvre ook een moppenboekje samen te stellen is. Maar Franco Volpi slaagde er zonder moeite in het werk van Schopenhauer met dit doel te plunderen.
En goed, dan had dit boekje ook de ... lees verder »
Kurt Tucholsky
Michael Hepp
Vooraf aan het lezen wilde ik drie antwoorden krijgen van deze biografie. Wat is het beste dat Tucholsky geschreven heeft? Was er een directe aanleiding begin jaren dertig om uit Duitsland te emigeren; naast hoe de Nazi's aan de macht ... lees verder »
Last van de wereld
Peter Handke
Dit moet de titel zijn die ik vaakst van alle boeken uit de bibliotheek geleend heb. Al was dat op een gegeven moment niet eens meer om te lezen. Het boek was niet meer in de reguliere handel, tweedehandszaken in ... lees verder »
Losse opmerkingen
Ludwig Wittgenstein
In mijn boekenkasten staan vele boeken die daar wel nooit meer uit zullen komen. Titels die ooit betekenis hadden, maar horen bij andere tijden, en inmiddels vergeten interesses. Zo bezit ik een aardig stapeltje met boeken van en over Ludwig ... lees verder »
März
Heinar Kipphardt
Eind jaren zestig kwam de anti-psychiatrie op, als beweging tegen de therapeutische praktijken van dat moment. Die onwetenschappelijk waren – want wat is schizofrenie nu eigenlijk, of depressie – en de patiënt waarschijnlijk meer kwaad deden dan goed.
Zoals vrijwel ... lees verder »
Mensch erscheint im Holozän
Max Frisch
Dit was een late Frisch, en volgens de geleerden hoort het boek daarmee tot het beste wat hij geschreven heeft. Der Mensch erscheint im Holozän werd ook gekozen tot éen van de twintig belangrijkste Zwitserse boeken ooit, voor een standaardbibliotheek. ... lees verder »
Montauk
Max Frisch
Dit boek riep een wat merkwaardige vraag op. Was Max Frisch mijn eerste dode literaire held? Was hij de eerste schrijver wiens overlijden zo'n grote indruk maakte dat ik daar nu nog weet van heb?
Ik herinner me in elk ... lees verder »
Mozart
Norbert Elias
Elias' boek over Mozart is geen boek, maar bevat verschillende aanzetten tot wat een boek had moeten worden. Helaas overleed de schrijver voor hij zijn ideeën heeft kunnen uitwerken.
Van deze gedeelten vond ik de eerste het interessantst, omdat dit ... lees verder »
Muizen, ratten en dagloners
Thomas Bernhard
Ik moest Thomas Bernhard even in het Nederlands lezen. Domweg omdat van mijn bewondering voor hem zo weinig overbleef toen ik de reeks van vijf autobiografische romans las. Wat ooit briljante scheldpartijen leken, kwam me nu vaak zo hol en ... lees verder »
Nachträge aus Hampstead
Elias Canetti
Canetti [1905 – 1994] was al oneindig groot, en eeuwig Nobelprijswinnaar, toen er toch nog altijd nieuwe boeken van hem verschenen. Die ik vervolgens gewoon kopen kon, in eerste druk. Dat heb ik altijd bijzonder gevonden. Er was werk dat ... lees verder »
Notes from Hampstead
Elias Canetti
Misschien wordt dit meer een meditatie over taal, en geheugen, dan over deze bundel met aantekeningen van Elias Canetti. Dat komt omdat ik dit boek in korte tijd drie keer gelezen heb; en me daarbij wat zaken zijn opgevallen.
Ik begon ... lees verder »
Nut van vrome leugens
Arthur Schopenhauer
Een bescheiden bloemlezinkje van vertaalde stukken over religie uit Schopenhauer's boeken bleek interessanter dan vele atheïstische traktaten eerder hier geboeklogd. En waar ligt dit dan aan?
Voor een groot deel is dat stijl. Schopenhauer kon een prikkelende zin schrijven, zelfs al ... lees verder »
Party im Blitz
Elias Canetti
Toen dit boek uitkwam, en de eerste recensies erover verschenen, wist ik: deze uitgave is niet voor mij. Een vooroordeel dat ik nog eens publiek uitsprak ook, bij Canetti's honderste geboortedag.
Op een gegeven moment voegen boeken niets meer toe aan ... lees verder »
Phantasien der Wiederholung
Peter Handke
Ik trainde mij er nu in om op alles wat op mij afkwam onmiddellijk met taal te reageren, en ik ontdekte dat op het moment van het beleven juist deze tijdsprong lang ook de taal ging leven en meedeelbaar werd; ... lees verder »
Slotsom
Elias Canetti
Babel – Bibel – Bibliotek bracht enige vertwijfeling. Of mevrouw Susanne Engelmann had werkelijk alleen citaten bij Canetti weten te vinden die me niets zeiden, of Canetti was een stuk minder interessant dan gedacht.
En dat leek me raar. Daarvoor ... lees verder »
Tagebuch 1946 – 1949
Max Frisch
Het Tagebuch 1946 – 1949 verschilt in toon en inhoud behoorlijk van het hier eerder geboeklogde Tagebuch 1966 – 1971. Al is dit oordeel niet helemaal objectief. Er geldt onder meer dat ik het latere oeuvre van Frisch veel beter ... lees verder »
Thomas Bernhard
Hans Höller
Ik heb iets tegen secondaire literatuur over schrijvers. De ijverige uitleg die een literatuurwetenschapper of beunende journalist geeft over iemands leven, voegt zo zelden iets toe aan de boeken. Een kunstwerk staat op zich. Maakt niet uit wat voor hufter ... lees verder »
Titten, Tiere, Tränen, Tote
Kerstin Dombrowski
Het recept voor de Duitse boulevardpers is simpel. Het publiek wil nieuws met tieten, dieren, tranen, of doden. En dat zal het dus krijgen ook.
Ik geef toe langer bezig te zijn geweest met het bedenken van een even leuk allitererend ... lees verder »
Ueber den Prozeß der Zivilisation
Norbert Elias
Toen ik uiteindelijk geschiedenis ging studeren, was dit niet omdat de geschiedenisles op school zo leuk was geweest. Niet dat mijn herinneringen slecht waren daaraan, voor zo ver er nog herinneringen waren tien jaar later. Maar de geschiedenisles vroeg niet ... lees verder »
Ueber die Dummheit
Robert Musil
Belangrijkste reden om deze toespraak nog eens te bekijken, is Matthijs van Boxsel. Vaak als diens Encyclopedie van de domheid ter sprake komt, volgt er die verwijzing naar deze tekst van Robert Musil. Daarmee begon diens belangstelling indertijd voor een ... lees verder »
Untergeher
Thomas Bernhard
Hoe toch dat neologisme 'Untergeher' te vertalen? Ook in het Nederlands heeft het werkwoord 'ondergaan' een dubbele betekenis. Enerzijds is dat tamelijk willoos iets meemaken, en anderzijds is het tenondergaan.
Maar het werkwoord persoonlijk maken, en dan kiezen tussen 'De onderganger' ... lees verder »
Ursache
Thomas Bernhard
Te zeggen dat dit boek meer pagina's bevat dan zinnen is misschien wat overdreven, maar ook niet echt veel. Thomas Bernhard schrijft meanderende zinnen, die regelmatig meer dan een bladzijde beslaan, en in hun kronkelingen soms ook nog langs hetzelfde ... lees verder »
Wer ist ein Schriftsteller?
Martin Walser
Nederlanders, en Vlamingen ongetwijfeld ook, zijn principieel beter in Duits dan in Engels. Simpelweg omdat de talen zo veel op elkaar lijken. Punt is alleen dat de hele cultuur dit gegeven ontkent, Angelsaksische media-uitingen domineren, en desgevraagd vrijwel iedereen zal ... lees verder »
Work of Art in the Age of Mechanical Reproduction
Walter Benjamin
Bij een boeklogje over een autobiografie van Walter Benjamin [1892 – 1940] liet ik mij terloops wat laatdunkend uit over de kwaliteit van zijn filosofische werk. Dit leverde gesputter op van lezers. Terwijl het voor mij eigenlijk te lang geleden ... lees verder »
Ziektemakers
Jörg Blech
Het gegeven is me welbekend, en ook hier op boeklog werd al regelmatig gesignaleerd:
dat eenmaal gevormde instituties kunstmatig vraag gaan creëren om hun bestaan te rechtvaardigen, en andere maatregelen nemen om het systeem dat zij vertegenwoordigen te versterken. [bron]
wee de ... lees verder »
Zinnig eigenzinnig
Hermann Hesse
Mijn geheugen kan me ook bedriegen. Ooit heb ik de belangrijkste boeken van Hermann Hesse gelezen. Als daar niet enig plezier aan te pas was gekomen, had ik het wel bij eentje gelaten.
Nu lukt het me niet meer. Zelfs ... lees verder »
nu 218 gelezen in 2010
RSS feeds